(Online) vaardigheidsonderwijs ontwikkelen

Het aanleren van vaardigheden is een belangrijk component van wat onze studenten moeten kunnen om een goede professional te worden. Naast dat studenten veel moeten weten moeten ze vooral ook veel kunnen, dit noemen we ook wel procedurele kennis.

239637 Illustratie online DLWO magazine

Wat verstaan we onder vaardigheden?

De vaardigheden omspannen een heel breed palet, van algemene hbo-vaardigheden, 21st century skills of professional skills zoals analyseren, schrijfvaardigheden, mondelinge vaardigheden tot allerlei beroepsspecifieke vaardigheden zoals het behandelen van een patiënt tot het kunnen omgaan met machines en instrumenten. 

Het aanleren van procedurele kennis vereist andere stappen dan het aanleren van decleratieve of theoretische kennis.

Tabel: Verschillen tussen het aanleren van decleratieve kennis en procedurele kennis. 

Aanleren decleratieve kennis Aanleren procedurele kennis [1]
1. Betekenis geven door activeren voorkennis 1. Modellen construeren door voorbeelden te zien
2. Organiseren 2. Bijstellen en verfijnen
3. Opslaan in geheugen 3. Automatiseren door oefening

Naar voorbeeld van figuur 1.27 uit Ebbens, S. O., & Ettekoven, S. (2016). Effectief leren: basisboek. Noordhoff Uitgevers (figuur 1.27, pag. 31)

[1] Marzano, R. J., Pickering, D., Arredondo, D. E., Blackburn, G. J., Brandt, R. S., &
Moffett, C. A. (1992). Dimensions of learning. Alexandria, VA: Association for
Supervision and Curriculum Development.

Hoe leer je vaardigheden aan?

Ontwikkelen van vaardigheidsonderwijs

Hieronder hebben we per fase omschreven welke mogelijkheden er zijn om studenten op afstand vaardigheden aan te leren of te laten oefenen.

Conclusie

Het volledig op afstand leren van vaardigheden brengt veel uitdagingen met zich mee. Het lijkt tot nu toe niet goed mogelijk om het hele proces online vorm te geven. Er kan wel efficiënter vaardigheidsonderwijs gegeven worden door goed te kijken welke vaardigheden essentieel zijn en daar op te focussen. Zorg er wel voor dat je de integraliteit van het leerproces niet verliest doordat je onderdelen van een taak uit elkaar gaat trekken.

  • Fase 1: Het leren van voorbeelden zoveel mogelijk online te doen
  • Fase 2: Studenten al wel te laten oefenen online met simulaties, VR oplossingen of door ze video´s van zichzelf te laten maken en hier feedback op te krijgen. Ook studenten instructies laten maken kan heel leerzaam zijn
  • Fase 3: Studenten waar mogelijk zoveel mogelijk in de praktijk te laten oefenen 
  • Fase 4: Oefening en toetsing zoveel mogelijk samen te laten vallen. Als een student tijdens het oefenen heeft laten zien dat hij het kan, is het dan nodig om dit te herhalen in een officieel toetsmoment. Dit gebeurt al bij opleidingen die programmatisch toetsen.

Meer weten?

  • SURF heeft 6 vormen van onderwijs op een rij gezet die in coronatijd werden ingezet.
  • Training online vaardighedisonderwijs vormgeven: HAN-Academy organiseert de online sessies 'Online vaardigheidsonderwijs vormgeven (inloggen met je HAN-acount) waarin je kennis maakt met een model voor het leren van vaardigheden. Ook worden goede voorbeelden uit eerdere sessies gedeeld. Vervolgens ga je in kleine groepjes aan de slag om door uitwisseling te komen tot een concrete stap die jij binnen jouw opleiding kunt gaan maken.