Werken aan sterkere buurten: de belangrijkste inzichten

Buurten die werken vanuit gemeenschapsgerichte aanpakken zoals de zogenoemde ABCD-benadering veranderen zichtbaar.  HAN-onderzoeker Annica Brummel legt uit: “Bij deze benadering wordt uitgegaan van het benutten talenten en bestaande netwerken in de buurt. Bewoners krijgen meer vertrouwen als zij zelf invloed hebben op wat er in hun buurt gebeurt en daarin worden ondersteund in plaats van gestuurd. Ze nemen vaker initiatief en bouwen sterkere sociale netwerken op. Dat leidt tot nieuwe activiteiten, meer onderlinge steun en een sterker buurtgevoel.”

Het onderzoek is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut en de HAN University of Applied Sciences in opdracht van het Oranje Fonds. Centraal staat de vraag: hoe bouw je aan vitale gemeenschappen die ook op lange termijn blijven functioneren?

Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is: duurzame verandering begint bij relaties. Community builders en buurtverbinders bouwen aan contact, vertrouwen en gelijkwaardige samenwerking. Die aanpak werkt op meerdere niveaus tegelijk. Individuele bewoners ervaren meer zelfvertrouwen en welzijn, sociale verbanden worden hechter en buurten profiteren van verbeterde leefbaarheid en nieuwe ontmoetingsplekken.

Tegelijk laat het onderzoek zien dat gemeenschapsontwikkeling tijd vraagt. Korte subsidiecycli en complexe procedures sluiten vaak niet aan bij het tempo waarin vertrouwen en samenwerking groeien.

De publieksversie geeft gemeenten en organisaties concrete aanbevelingen. Zo pleiten onderzoekers voor:

• meer ruimte voor bewonersregie en gelijkwaardig samenwerken
• investeren in community builders en buurtverbinders
• langdurige ondersteuning in plaats van tijdelijke projecten
• een realistischer en gedeeld beeld van wat er leeft in buurten

Over deze laatste aanbeveling vult Anneke Brock, onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut aan: “Een goed beeld van een buurt ontstaat door samen met bewoners te kijken naar welke kansen er in de buurt liggen. Er ontstaat duurzame impact wanneer leefwereld en systeemwereld beter op elkaar aansluiten.”

De publieksversie en de infographic zijn ontwikkeld om kennis uit het onderzoek breder toepasbaar te maken voor professionals, vrijwilligers en actieve wijkbewoners in het sociaal domein. Daarmee bieden de publicaties handvatten voor organisaties die willen werken aan sterke, inclusieve en veerkrachtige gemeenschappen.