Nieuw Pabo-curriculum

Gelijke kansen beginnen op school

Leestijd: 2 minuten

Kansengelijkheid in het onderwijs is veel meer dan zomaar een interessant thema. Een betere opleiding leidt vaak tot een betere baan, een hoger inkomen en een betere gezondheid. Studenten van de HAN Pabo leren daarom doelbewust hoe zij werken aan gelijke kansen voor alle leerlingen.

Leerlingen in een lage sociaaleconomische positie hebben vaak een minder gunstige schoolloopbaan dan hun klasgenoten. Factoren als de financiële situatie thuis, leefomgeving, thuistaal en betrokkenheid van ouders bij het leren spelen hierbij een rol. En ook de kwaliteit van leraren, hun verwachtingen, de samenstelling van de klas en het schoolsysteem beïnvloeden de kansen van leerlingen. Gelijke kansen in het onderwijs is daarom sinds een paar jaar een van de uitgangspunten in het curriculum van de HAN Pabo.

Je invloed als leraar

Docenten Linda Nienhaus en Esther Keun zijn aanjagers van het thema Gelijke kansen in het onderwijs en zijn bezig het uitgangspunt goed onder te brengen in het nieuwe Pabo-curriculum dat in ontwikkeling is. “Onze studenten leren en reflecteren er hun hele studie lang over”, zegt Esther. “Wat is kansenongelijkheid, wat is rechtvaardig onderwijs, hoe werk je aan gelijke kansen voor alle leerlingen? Welke houding hoort daarbij? Welke didactische en pedagogische vaardigheden zet je in? Ofwel, waar ligt mijn invloed als leraar? Die vraag is verweven in alle leerjaren en vakken.”
Linda: “Er bestaat geen specifieke methodiek voor kansengelijkheid in het onderwijs. De twee hoofdlijnen in ons curriculum zijn het herkennen van ongelijke kansen en hoe je met jouw handelen als leraar gelijkere kansen bevordert.”

De kleuters op de school De Ommelander. Er zitten drie kleuters samen op een bankje.

“We zeggen niet: ‘Je mag geen vooroordelen meer hebben’, maar wijzen voortdurend op de onderliggende structuren van ongelijkheid.”

In het 1e en 2e jaar leren studenten veel over factoren van invloed en hoe die elkaar versterken. Bij het vak Burgerschap, dat ze in het 2e, 3e en 4e jaar volgen, komen thema’s als diversiteit en inclusie aan bod. En onder meer de cursus Creëren van een positief leerklimaat gaat over het onderbouwd inzetten van didactische en pedagogische elementen. Linda: “Onderzoek laat zien dat leraren met hoge verwachtingen hun leerlingen aanzetten tot betere leerprestaties. Differentiatie is ook zo’n element van invloed. Hoe maak je groepjes? Doe je dat homogeen of heterogeen? Wat is je criterium? Hoe vaak wissel je van samenstelling?"

De aanstaande docenten verdiepen zich ook in de verschillen in leef- en belevingswereld van leerlingen. Want wie daar onvoldoende bij stilstaat, loopt makkelijk tegen misverstanden aan. Esther: “Een klas vol leerlingen is een rijke bron aan sociaal en cultureel kapitaal. Kinderen hebben misschien verschillende etnische en religieuze achtergronden, groeien op met verschillende tradities, soms wordt er thuis een andere taal of dialect gesproken en ga zo maar door. En ook leraren hebben hun eigen kapitaal en context. Ofwel: wat jij meekrijgt, is niet wat een ander meekrijgt. Jouw uitgangspunt is niet de norm. Dat besef is zó belangrijk voor de kansen die je leerlingen biedt.”
Pabo-studenten reflecteren in hun opleiding op hun eigen sociale, culturele en financiële kapitaal en hoe dat zich vertaalt in gedachten, vooroordelen, houding en gedrag. Esther: “We zeggen niet: ‘Je mag geen vooroordelen meer hebben’, maar wijzen voortdurend op de onderliggende structuren van ongelijkheid.”

Er bestaat geen specifieke methodiek voor kansengelijkheid in het onderwijs. De twee hoofdlijnen in ons curriculum zijn het herkennen van ongelijke kansen en hoe je met jouw handelen als leraar gelijkere kansen bevordert.

Een nieuwe generatie leraren

Het nieuwe curriculum krijgt voet aan de grond, zegt Linda. “De studenten die het 1e en 2e jaar achter de rug hebben, stellen vragen over effectieve didactiek en kansrijk onderwijs die we eerder niet kregen.” Linda en Esther hopen dan ook op grote interesse voor de minor Samen voor kansengelijkheid die ze met collega’s van de opleiding Pedagogiek ontwikkelen.

“Studenten kunnen zich verder verdiepen in het thema en leren over de interprofessionele samenwerking die nodig is voor een goede aanpak van dit ingewikkelde maatschappelijke thema.” Esther besluit: “Naast alles wat onze studenten leren over gelijke kansen, vinden wij het belangrijk om ze ook mee te geven: dit probleem rust niet alleen op jouw schouders. Het is een opdracht aan ons allemaal.”