JUST PREPARE: samen werken aan een rechtvaardige energietransitie

Specifiek zet dit project zich in voor een effectieve en rechtvaardige energietransitie in kansarme wijken. In deze wijken zien we nu een spanning tussen de renovatie van slecht geïsoleerde huizen en de rol die energie speelt in het dagelijks leven van bewoners, waardoor de energietransitie moeizaam verloopt. Ook is er een kloof tussen de bewoners en de actoren die de energietransitie moeten uitvoeren.

'Deze spanningen zijn ontstaan door een gebrek aan kennis over energiepraktijken van bewoners zoals koken, wassen en verwarming, en een gebrek aan goede methoden om bewoners bij de energietransitie te betrekken', stellen Imrat Verhoeven en John Grin, de coördinatoren van het project. 'Hierdoor is de energietransitie in deze wijken nu niet effectief en rechtvaardig. Dit uit zich bijvoorbeeld in weerstand tegen de transitie, een ongelijke verdeling van de baten en lasten en beperkte toegang tot besluitvorming.'

Lector Erik Jansen leidt vanuit de HAN een deel van het onderzoek. 'Het is van belang dat we dit onderzoek in de praktijk doen waar de kwesties zich afspelen, namelijk in de betreffende wijken en de woningen van bewoners. Alleen dan krijgen we goed zicht op waar de aanknopingspunten zitten om de energietransitie vlot te trekken. Ook onderzoeken we in het project welke methoden succesvol zijn in het betrekken van bewoners bij de energietransitie',  aldus Jansen. 'Deze werkwijze in onderzoek past bij uitstek bij de werkwijze van hogescholen: in de praktijk en in co-creatie met het werkveld en onderwijs. In het project hebben alle kennispartners, hogescholen, academische universiteiten en technische universiteiten, zo hun eigen specifieke rol vanuit de expertise waarin ze het sterkst zijn. Deze tijden vragen om discipline-overstijgend werken.’

Het project vergaart noodzakelijke kennis en ontwikkelt op basis hiervan oplossingen in zogenaamde Living Labs in vier gemeenten (Nijmegen, Gemert, Amsterdam en Rotterdam), samen met woningbouwcorporaties, bewoners en andere relevante actoren. De inzichten zijn in een Learning Lab breed gedeeld met andere gemeenten en betrokkenen. ‘Zo dragen we onder andere bij aan thematische agenda’s, een repertoire aan renovatie strategieën, geven we inzicht in de toekomstige behoeften en praktijken van bewoners en bieden we methoden en training om zelf deze inzichten te ontwikkelen of te controleren.’

Het onderzoek binnen JUST PREPARE is afgerond. Op 28 oktober 2026 sluiten de projectpartners het project af met een symposium bij de TU Eindhoven.

Het project levert verschillende resultaten op. Denk aan praktische gidsen met strategieën, hulpmiddelen en methoden voor een eerlijke en effectieve energietransitie op lokaal niveau. Ook verschijnen er wetenschappelijke artikelen. Daarnaast heeft het project bijgedragen aan de kennis en handelingsruimte van professionals die lokaal aan de energietransitie werken.

Vanaf 28 oktober 2026 zijn de materialen beschikbaar via justprepare.nl.

De projectnaam JUST PREPARE staat voor Putting REsident Practices And REsidential areas at the center of a JUST and effective energy transition in underprivileged neighbourhoods.

De Universiteit van Amsterdam is de hoofdaanvrager en trekt het project. Vanuit de HAN is lector Erik Jansen betrokken bij de projectleiding. In het project werken kennisinstellingen samen met ruim veertig praktijkpartners, waaronder provincies, gemeenten, woningcorporaties, energiebedrijven en adviseurs.

Naast de HAN en de Universiteit van Amsterdam nemen de volgende kennisinstellingen deel:

• Hogeschool van Amsterdam
• Radboud Universiteit
• TU Delft
• Technische Universiteit Eindhoven

Het project ontving een NWO-subsidie van 2,5 miljoen euro binnen het programma Energietransitie als maatschappelijk-technische uitdaging.

Meer informatie vind je op de website van JUST PREPARE.