vrouw met kind op bankje, met drinken

Sociaal werkers houden zich bezig met het versterken van sociaal functioneren van mensen. Ze werken aan thema’s als eenzaamheid, armoede en schulden. Maar het is moeilijk te beslissen op welke niveaus ze moeten interveniëren. Dit project ontwikkelt kennis en tools die helpen bij het besluitproces.

Snelle info

Projectleider:

Lisbeth Verharen 

Startdatum:

1 mei 2019

Status:

Lopend

Looptijd:

30 maanden

Subsidieverstrekker:

Regieorgaan SIA

(RAAK-Publiek subsidie) 

Aanleiding van het project

Voor sociaal werkers is het moeilijk om te beslissen welke interventies zij gaan inzetten en op welk niveau zij dat doen. Wat biedt hun houvast bij dit besluit en bij het verantwoorden van hun keuze? Dit ontwerpgerichte onderzoeksproject schept duidelijkheid. 

Doel

Het doel van het onderzoek is kennis en tools te ontwikkelen voor de praktijk en het onderwijs van het sociaal werk. Zodat (toekomstige) sociaal werkers ondersteund worden bij het besluiten welke interventie(s) zij op welke niveau(s) gaan inzetten. Met niveaus bedoelen we interventies gericht op:

  • Individuen en huishoudens (microniveau) 
  • Het collectief: groepen, wijken, gemeenschappen (mesoniveau) 
  • Organisaties en beleid (macroniveau) 

De eerste fase Inzicht in besluiten rondom interventies

Op 1 mei 2019 is de eerste fase van het onderzoek gestart. Een belangrijk onderdeel daarvan is casuïstiekbesprekingen in teams van Ons Welzijn, Synthese en buurtteam Venlo, waarvoor de sociaal werkers zelf casussen inbrengen. Aan de hand van het model van professionele besluitvorming van Movisie analyseren sociaal werkers in de teams welke besluiten zij waarom in eigen casussen genomen hebben. Daarbij wordt ook gekeken welke factoren van invloed zijn geweest op hun keuze(s) voor een bepaald niveau van interveniëren. 

Het eerste deel van het onderzoek is begin 2021 afgerond. Hiermee hebben we inzicht gekregen in hoe sociaal werkers besluiten nemen over interventies. Ook is duidelijk geworden wat sociaal werkers nodig hebben om hun besluitvorming te versterken en aan welke eisen een tool moet voldoen om hen daarbij te ondersteunen. Samen met de teams is de “Out of the Box” tool ontworpen. 

De tweede fase "Out of the Box” tool

De "Out of the Box Tool"is feitelijk een leidraad voor gespreksvoering, waarin sociaal werkers een situatie inbrengen. Bijvoorbeeld omdat ze hun handelen willen toetsen of omdat het een nieuwe casus is waarin het handelen nog bepaald moet worden. Aan de hand van vragen in drie rondes komt de sociaal werker  tot een keuze voor interventies en niveaus. In de tool worden vragen, het signaleringsproces en voorbeelden met elkaar gecombineerd.

  1. In ronde 1 staat de vraag centraal: wat wil je bereiken in deze situatie? Sociaal werkers krijgen dat scherp door na te gaan op welke voorwaarde(n) van sociale kwaliteit – sociaal economische zekerheid, sociale inclusie, sociale cohesie, sociale empowerment - zij iets willen bereiken en daar een keuze uit te maken.
  2. In ronde 2 wordt stil gestaan bij de vraag: waar moet ik in deze situatie rekening mee houden en waarom? Hiervoor worden vijf factoren nagelopen die van invloed zijn op handelen en de mogelijkheden tot handelen.
  3. In ronde 3staat de vraag centraal: Hoe ga ik handelen? Wat ga ik met wie in welke volgorde doen? Hier komen ook de niveaus terug en vragen m.b.t. signaleren. 

Na afloop wordt aan de betreffende sociaal werker gevraagd aan de hand van een aantal punten samen te vatten welke interventies op welke niveau()s hij gaat inzetten. Dit draagt bij aan het ver(ant)woorden van het handelen.  

De derde fase Testen van de Tool

De "Out of the Box Tool" wordt vanaf maart 2021 door de vier teams getest. Buurtteam Venlo is daarbij vervangen door Gezinscoachteam Venray. 

In de periode maart tot en met begin mei testen de vier teams de tool “Out of the Box” in casusbesprekingen. Dat kan het gehele team zijn of een paar sociaal werkers uit het team, omdat we willen onderzoeken of de tool bijvoorbeeld ook in tweetallen te gebruiken is. Deze besprekingen worden geobserveerd door de onderzoekers van de HAN en Movisie en geëvalueerd door te teams. De observaties en evaluaties geven antwoord op de vraag of de tool ondersteunt bij het maken van afwegingen over hoe te handelen en welke bijstellingen in de tool gewenst zijn. 

Parallel hieraan wordt de tool ook getest met bachelorstudenten en docenten sociaal werk. Is de tool ook behulpzaam om toekomstige sociaal werkers voor te bereiden op het nemen van afgewogen besluiten over hun handelen? We sluiten de testfase af in juli. 

Onze partners

281057 Logo van movisie

Achtergrond

Sociaal werkers houden zich bezig met het versterken van sociaal functioneren van mensen. Emet de sociale kwaliteit van de samenleving rond maatschappelijke kwesties als eenzaamheid, armoede en schulden. Zij zijn daarbij gericht op het realiseren van belangrijke waarden als sociale rechtvaardigheid, gelijkheid, solidariteit en menselijke waardigheid. Sociaal werkers interveniëren op drie niveaus: 

  • Individuen/ huishoudens (microniveau) 

  • Het collectief: groepen, wijken, gemeenschappen (mesoniveau) 

  • Organisaties en beleid (macroniveau) 


Uit onderzoek, o.a. van Van Arum, & Van Ende (2018) blijkt echter dat de praktijk en de methodiekontwikkeling van het sociaal werk zich vooral toespitsen op het interveniëren op microniveau. Collectieve arrangementen (mesoniveau) en het signaleren en agenderen van structurele oorzaken waardoor mensen in de problemen komen (macroniveau) krijgen minder aandacht. Terwijl die ook van groot belang zijn voor de aanpak van sociale kwesties. Dit werd bevestigd in een focusgroep met sociaal werkers uit verschillende organisaties, die ter voorbereiding op het onderzoek gehouden is. Individueel georiënteerde sociaal werkers geven aan het moeilijk te vinden om de mogelijkheden op meso- en macroniveau te zien. Sociaal werkers die meer op collectieve arrangementen gericht zijn, vinden het lastig hun werk goed te verwoorden en te verantwoorden. En beide type sociaal werkers erkennen dat zij signalen op macroniveau wel opvangen, maar handelingsverlegenheid ervaren om daar vervolgens voldoende werk van maken. 

Contact over dit project?

Lisbeth Verharen, HAN-lector Versterken van Sociale Kwaliteit

  • lisbeth.verharen@han.nl
  • Mariël van Pelt, senior adviseur en onderzoeker Movisie

  • m.vanpelt@movisie.nl.
  • LectoraatVersterken van Sociale Kwaliteit

    Rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en menswaardigheid zijn de centrale waarden van sociale kwaliteit. Het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit is gericht op sociale kwaliteit als middel om achterstellingen te doorbreken. Wij willen de kwaliteit van leven van mensen verbeteren.

    Nijmegen mensen in winkelstraat met kerk op achtergrond

    Publicaties

    Vanuit het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit verschijnen regelmatig publicaties. Bekijk hier het overzicht in de databank HAN Publicaties.

    handen met documenten