wendbare professionals

Hoe bereiden we professionals voor op een complexe en veranderende praktijk ?

3 studenten werken aan een autootje Powerlab IPKW
Beroepspraktijken veranderen voortdurend. Professionals werken steeds vaker met nieuwe technologieën en vraagstukken zonder kant-en-klare oplossing. Hoe kunnen onderwijs en professionalisering bijdragen aan het ontwikkelen van de kennis, vaardigheden en houding die professionals nodig hebben om daarmee om te gaan en flexibel te zijn? Deze uitdagingen vormen het uitgangspunt van de HEErI-boekenserie.

De HEErI-serie (Higher Engineering Education Research and Innovation) deelt onderwijspraktijken, onderwijsinnovaties en onderwijsonderzoek voor iedereen die geïnteresseerd is in de verbetering van opleiden van ingenieurs in het technisch onderwijs. In het eerste deel van de boekserie, gepubliceerd via TU Delft OPEN Publishing staat de vraag centraal hoe we professionals voorbereiden op een complexe en een veranderende praktijk. De inzichten die beschreven worden zijn natuurlijk ook toepasbaar in andere domeinen. 

Het eerste boek, ‘Adaptive Performance: Conceptualisation and Mechanisms in Engineering Education’, behandelt een centrale vraag: wat is adaptief handelen in technisch onderwijs, en hoe kan dit gestimuleerd en formatief beoordeeld worden in leer- en werkomgevingen? Het boek helpt docenten om ingenieurs voor te bereiden op complexe, onzekere en maatschappelijke vraagstukken. Heleen Pennings, HAN-Lector Leren met ict en Wietske Kuijer-Siebelink, HAN-Lector Responsief Beroepsonderwijs, schreven mee aan het boek.

Leren in complexe praktijkomgevingen

Wietske Kuijer werkte mee aan hoofdstuk 2 over de ontwikkeling van adaptive expertise in complexe leer- en werkomgevingen. In dit hoofdstuk delen we de lessen vanuit drie verschillende cases uit het Hoger Onderwijs vanuit het Adapt at Work project. We belichten onder andere het belang van zorgvuldig ontwerpen van een psychologisch veilige leerwerkomgeving waarin gewerkt wordt aan authentieke, open-eind opdrachten en het stimuleren van interactie met anderen daarin. 

Studenten onderdompelen in de complexe beroepspraktijk leidt niet automatisch tot adaptieve expertiseontwikkeling. Docenten en opleiders hebben een belangrijke rol in het uitdagen van studenten om uit hun comfortzone te stappen, onzekerheid te leren verdragen en opgaves vanuit een ander perspectief te gaan zien. De cases in boekhoofdstuk illustreren mooi hoe je dit kunt doen’

Omgaan met complexiteit en verandering

Heleen Pennings werkte samen met collega’s mee aan hoofdstuk 6 en 8. Ze werkten samen aan het in kaart brengen van inzicht in de kennis, vaardigheden en omstandigheden die professionals ondersteunen bij het omgaan met complexe en veranderende situaties. Dat deden ze aan de hand van twee onderzoeksmethoden: namelijk de Q-sorting methode en een vragenlijst. In hoofdstuk 6 beschrijven zij deze Q-sortingmethode om uitdagende situaties in kaart te brengen. Daarnaast bleek dat het toepassen van deze methodiek ook kan worden ingezet om docenten gezamenlijk te laten reflecteren op uitdagende onderwijssituaties en hun professionele ontwikkeling te ondersteunen. In hoofdstuk 8 wordt een vragenlijst om adaptief handelen te meten toegepast en gevalideerd voor medisch onderwijs professionals. Daarnaast word beschreven welke aspecten van adaptief handelen een rol spelen in verschillende professionele contexten en wanneer verschillende soorten taken met elkaar worde gecombineerd. 

Om studenten goed te kunnen leren omgaan met onzekerheid en verandering is het belangrijk dat opleiders dit zelf ook kunnen. Het mooie van onze Q-sort-methode is dat het voor de deelnemers voelde als een vorm van professionalisering, omdat zij met elkaar reflecteerden op dit soort onverwachte en uitdagende situaties"

Meer weten

De inzichten uit het boek helpen opleidingen en organisaties professionals beter voor te bereiden op onverwachte situaties, technologische veranderingen en complexe vraagstukken. Wil je meer kennis opdoen over dit thema? Het engelstalige boek is te lezen via deze site van de TU Delft. Of neem contact op met het Lectoraat Leren met ict of Lectoraat Responsief Beroepsonderwijs via onderzoek-educatie@han.nl.