Van praktijkvraag naar duurzame innovatie in de oncologische zorg

Inmiddels is Sneller Herstel doorontwikkeld tot het Centre of Expertise Bestendige Zorg. Tijd om terug te blikken én vooruit te kijken. Wat leverde de samenwerking op? Wat betekent dit voor de zorgpraktijk? En waar liggen nieuwe kansen? Barbara van der Meij, projectleider Centre of Expertise Bestendige Zorg (HAN) en Manon van den Berg, Expert Voeding (Radboudumc) gingen hierover in gesprek. 

Dit artikel is het tweede in een reeks waarin we laten zien hoe samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en werkveld leidt tot blijvende impact. 

De samenwerking ontstond vanuit een concrete behoefte van patiënten, diëtisten, oncologen en verpleegkundigen  in de oncologische zorg. Patiënten bleken veel vragen te hebben over voeding tijdens en na hun behandeling. Vragen die verder gingen dan herstelvoeding alleen. 

In de dagelijkse praktijk is tijd schaars. Daarom wilden zorgprofessionals beter begrijpen waar patiënten precies behoefte aan hebben. Dat werd het startpunt van een gezamenlijk onderzoeksproject. 

Wat maakte deze samenwerking sterk? De vraag kwam rechtstreeks uit de praktijk. Onderzoekers en studenten sloten daarop aan. Geen onderzoek om het onderzoek, maar gericht op toepasbare oplossingen voor patiënten en zorgverleners. 

Zes HAN-studenten van verschillende opleidingen uit de onderwijsmodule Praktijkinnovatie in Zorg en Welzijn – onder andere Voeding & Diëtetiek, Verpleegkunde en Social Work – voerden 24 diepte-interviews uit met oncologische patiënten. 

Zij onderzochten: 

• Welke voedingsvragen leven er? 
• Waar loopt men tegenaan? 
• Welke informatie ontbreekt?
• Van wie verwachten patiënten die informatie? 

De multidisciplinaire samenstelling van de studententeams zorgde voor bredere invalshoeken en rijkere gesprekken. Studenten verzamelden en analyseerden de data, begeleid door professionals uit het werkveld en onderzoekers van de HAN en het Radboudumc. 

Voor de zorgpraktijk betekende dit: inzicht op basis van echte patiëntverhalen. Voor studenten: leren in en met de praktijk.

De samenwerking leidde tot twee wetenschappelijke publicaties. Een artikel brengt het perspectief van patiënten in beeld. Parallel waren verpleegkundig onderzoekers bezig met wat zorgprofessionals nodig hadden om goede voedingsinformatie te kunnen geven. Dit onderzoek sloot mooi aan op ons onderzoek. Hierin hebben we met hen samengewerkt.  

Die combinatie levert concrete handvatten op: 

• Wie is verantwoordelijk voor welke informatie? 
• Hoe voorkomen we tegenstrijdige adviezen? 
• Hoe organiseren we voedingsbegeleiding logisch in het zorgproces? 

De resultaten zijn gedeeld op nationale en internationale congressen. Ook daar bleek herkenning: vergelijkbare vragen spelen wereldwijd in de oncologische zorg.

Onderzoek krijgt pas waarde als het doorwerkt in de praktijk. Daarom loopt er nu, met steun van het Radboud Oncologiefonds, een vervolgproject binnen het Radboudumc onder leiding van Manon van den Berg. 

Een junioronderzoeker werkt aan een concreet prototype: een digitale tool die zorgverleners ondersteunt bij het beantwoorden van voedingsvragen. Op dit moment wordt een chatbot getest binnen het zorgteam. Eerst intern, om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de antwoorden te borgen. Daarna volgt mogelijk toepassing richting patiënten. 

Daarnaast worden met oncologieverpleegkundigen, diëtisten en artsen werkafspraken verkend: 

• Wie pakt welk onderdeel van voedingsvoorlichting op?
• Wanneer verwijs je door? 
• Hoe zorgen we voor eenduidige communicatie? 

Zo krijgt het onderzoek een plek in het dagelijks handelen.

De samenwerking laat zien hoe vragen uit het werkveld het onderwijs scherper maken. Studenten leren niet vanuit fictieve casussen, maar vanuit actuele vraagstukken in de zorg. 

Tegelijkertijd profiteert het werkveld van: 

• Onderzoekscapaciteit 
• Nieuwe perspectieven 
• Toegang tot kennis en publicaties 
• Samenwerking met toekomstige zorgprofessionals (HAN studenten) en HAN docenten en onderzoekers 
• Concrete prototypes en implementatievoorstellen 

Die wisselwerking is kenmerkend voor het Centre of Expertise Bestendige Zorg. Niet tijdelijk projectmatig, maar gericht op duurzame verbetering.

De uitdagingen in de zorg blijven groot. Denk aan toenemende complexiteit, hoge werkdruk en mondige patiënten met specifieke informatiebehoeften. 

Juist daarom is structurele samenwerking nodig. Niet alleen rondom één thema, maar rondom bredere vraagstukken over leefstijl, zelfmanagement en digitale ondersteuning. 

De volgende stip op de horizon? Voedingszorg integraal verankeren in het oncologisch zorgpad – ondersteund door digitale tools, duidelijke rolafspraken en goed opgeleide professionals. 

Lees ook: Wat verandert er écht als je inzet op bestendige zorg?