102256 verpleegkundige op afdeling geriatrie troost oudere man

De Wet Zorg en dwang (Wzd) is ingesteld om onvrijwillige zorg zoveel mogelijk te voorkomen. Het uitgangspunt is 'Nee, tenzij'. De rol van toezicht houden op de uitvoering ligt bij de Wzd-functionaris. Onderzoek toont aan dat de Verpleegkundig Specialist (VS) ook ‘ter zake kundig’ is voor deze rol.

Pilot in verpleeghuizen

De wet Wzd is sinds januari 2020 van kracht. De Wzd-functionaris heeft de taak toe te zien op de inzet van de minst ingrijpende vorm van onvrijwillige zorg. De wet wijst hiervoor een universitair opgeleid ‘ter zake kundige’ arts, gezondheidszorgpsycholoog of orthopedagoog-generalist aan.

In veel verpleeghuizen neemt de Verpleegkundig Specialist (VS) al een deel van de taken van de specialist ouderengeneeskunde over. Conform de huidige wet mag de VS de rol van Wzd-functionaris echter niet invullen. 

De zorgorganisaties Brentano, Wilgaerden Leekerweide Groep en Innoforte hebben samen met de beweging Radicale Vernieuwing Zorg en de Beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen (V&VN) de handen ineengeslagen bij het opzetten van een pilot. De VS'en binnen de 3 verpleeghuizen zijn experimenteel -onder mandaat van ‘ter zake kundige’ professionals- ingezet als Wzd-functionaris.

Onderzoek en evaluatie

Ans Tordoir, Miranda Laurant en Anneke van Vught, onderzoekers van het HAN Lectoraat Organisatie van Zorg en Dienstverlening en het Platform Zorgmasters, verzamelden de data van de pilot en analyseerden de gegevens op thematische wijze. Zij evalueerden de inzet van de VS als Wzd-functionaris vanuit verschillende perspectieven.

Professionele kwaliteiten VS

Uit het onderzoek blijkt dat de VS voor de rol als Wzd-functionaris een goede combinatie biedt van de volgende professionele kwaliteiten:
  • Een verpleegkundig referentiekader 
  • Ruime kennis en ervaring met ouderenzorg en met niet-medicamenteuze alternatieve zorg
  • Een overstijgende, kritische en analytische blik voor goede beeldvorming van de zorgsituaties
  • Bewust bekwaam zijn van de mogelijkheden en grenzen van de eigen deskundigheid

Dit onderzoek heeft inzichtelijk gemaakt dat de VS in staat is om de rol van Wzd-functionaris gestalte te geven in verpleeghuizen.

Aanpassing wet VS is 'ter zake kundig'

''De VS zelf voelt zich bekwaam in de uitvoering van de rol van Wzd-functionaris in het verpleeghuis, '' stelt onderzoeker Ans Tordoir. ''Net zoals andere zorgprofessionals in deze nieuwe rol is het wel nog een kwestie van verder zoeken naar de juiste invulling.''

''De collega professionals in de verpleeghuizen geven aan dat ze positief zijn over de inzet van de VS. Ze hebben ook vertrouwen in de deskundigheid van de VS voor de taak als Wzd-functionaris.''

''Dit onderzoek heeft inzichtelijk gemaakt dat de VS in staat is om in de rol van Wzd-functionaris gestalte te geven in verpleeghuizen,'' zegt Ans Tordoir tot besluit. ''De conclusie van het onderzoek is dat de VS de rol van Wzd-functionaris ‘ter zake kundig’ kan (gaan) invullen.'' 

Aanpassing wet en regelgeving

De V&VN geeft aan: Verpleegkundig specialisten kunnen prima de noodzaak van onvrijwillige zorg toetsen. De conclusie is voor de beroepvereniging aanleiding om bij het kabinet en de Tweede Kamer te pleiten voor een aanpassing van de wet.

Rapport Evaluatie inzet VS als Wzd-functionaris

Lees het volledige onderzoeksrapport (pdf): 

Meer weten?

Meer informatie of vragen over het onderzoek naar de inzet van de VS als Wzd-functionaris? Stuur een bericht aan: