Dukenburg beweegt met zorg over de drempel

De Nijmeegse wijk Dukenburg vergrijst in een snel tempo; bijna de helft van de inwoners is 55 jaar of ouder. Dat brengt uitdagingen met zich mee op het gebied van gezondheid. Daar komt bij dat sommige oudere bewoners extra kwetsbaar zijn. Bijvoorbeeld omdat ze van weinig geld moeten rondkomen, een beperkt sociaal netwerk hebben, of moeite hebben zich in en om het huis te bewegen. Het risico bestaat dat hun gezondheid er (verder) op achteruit gaat. De uitdaging is de wijk in beweging te brengen en bewoners over de drempel van hun woning te krijgen. Soms zelfs letterlijk.

Ondanks de inspanningen van buurtsportcoaches, huisartsen en wijkverpleegkundigen lukt dit tot op heden onvoldoende. Met onze deelname aan het programma Living Labs Sport en Bewegen van ZonMw proberen we verandering hierin te brengen. Het programma pakt zogenoemde wicked problems aan als 'sporten in aandachtswijken' en 'sport en bewegen wordt te weinig ingezet in de gezondheidszorg'. Dit gebeurt in living labs, verspreid over heel Nederland. Die zijn erop gericht via innovatie de sport- en beweegdeelname van volwassenen in een kwetsbare positie te vergroten.

In Living Lab Dukenburg ondersteunen we oudere wijkbewoners om – binnen hun mogelijkheden – actief te blijven en waar mogelijk mee te doen aan het sociale leven. Daarbij richten we ons vooral op een laagdrempelige manier van bewegen. Dat zien we als middel om zelfredzaamheid te vergroten, eenzaamheid tegen te gaan en (verdere) gezondheidsklachten te voorkomen.

Samen met wijkbewoners en professionals in de wijk werken we aan creatieve oplossingen om bewegen te verbinden met zorg en ontmoeten. We zorgen voor een betere afstemming tussen zorg- en sportaanbieders onderling. Ook brengen we kennis bij elkaar van bijvoorbeeld buurtsportcoaches en wijkverpleegkundigen. Zo zorgen we dat bewegen een plek krijgt in de dagelijkse verzorging van kwetsbare ouderen.

We werken multidisciplinair samen in de wijk. Behalve de buurtsportcoaches, wijkverpleging en fysiotherapeuten zijn de volgende partners betrokken:

• opbouwwerkers
• huisartsenpraktijken
• gezondheidsmakelaar GGD
• ergotherapeuten
• Gemeente Nijmegen
• OV-ambassadeurs van ervaarhetov.nl
• Buurtteams Volwassenen

Het project 'Dukenburg beweegt met zorg over de drempel' is ingedeeld in 3 fasen. Bij elk van de fasen werken we volgens het principe van Asset-Based Community Development (ABCD). Dat wil zeggen dat we aansluiten bij de behoeften en mogelijkheden van de wijkbewoners. Ook maken we goed gebruik van de al aanwezige krachten en netwerken in de wijk.

Fase 1 (2023-2024) – Opstarten en verkennen

In de eerste fase van het project zijn we met zowel bewoners als professionals in gesprek gegaan. Zo haalden we de belangrijkste welzijns- en gezondheidsvraagstukken in de wijk op. Ook brachten we de bestaande initiatieven en netwerken in kaart. Dat leverde haakjes op om bewegen, zorg en ontmoeten te combineren.

Fase 2 (2024-2025) – Experimenteren

In deze fase zijn korte en langdurige initiatieven en projecten ontwikkeld (zie resultaten). Die zijn vooral ontstaan op aangeven van wijkbewoners en professionals.

Fase 3 (2026) – Borgen

We leggen vast wie welke initiatieven en projecten continueert en/of verder brengt. Zodat Dukenburg in beweging blijft, ook ná afronding van het project en het living lab. Dit doen we in overleg met partners in en buiten de wijk. Een belangrijke rol is weggelegd voor buurtsportcoaches, fysiotherapeuten en wijkverpleegkundigen. Zij kunnen ervoor zorgen dat leefstijlverbetering en gezond bewegen vast onderdeel worden van bestaande zorgmomenten. Ook onderzoeken we onze eigen rol: hoe blijven we als HAN aangesloten?

Sinds de start van 'Dukenburg beweegt met zorg over de drempel’ zijn verschillende initiatieven en projecten tot stand gekomen:

• op maat gemaakt trainingsaanbod voor wijkverpleegkundigen om beweging aan te bieden ín de zorg (opgezet in samenwerking met Fysiotherapie Dukenburg en Sportbedrijf gemeente Nijmegen);
• bustraining voor ouderen om gebruik te (blijven) maken van de bus (opgezet in samenwerking met Fy-fit, OV-ambassadeurs van ervaarhetov.nl, Breng, Ergotherapie in de wijk en transferpunt.nl van HAN Sport en Bewegen);
• doorstart en uitbreiding van het beweeg-sociaalspreekuur waarin zorg en welzijn elkaar versterken (met medewerking van Fy-fit, Bindkracht 10, buurtsportcoaches en opbouwwerkers);
• verderbrengen van de pilot Sport en Zorg van NOCNSF;
• netwerkvorming voor andere verwante projecten waarbij de HAN betrokken is, zoals het project 2SHIFT. 

Met het project Dukenburg beweegt met zorg over de drempel (en het living lab) dragen we bij aan de ambitie van de Sociaal Fair Health om sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen. We sluiten in het bijzonder aan bij het thema Gezonde leefomgeving en leefstijl. Daarin draait het om het principe dat gezond ouder worden beter gaat in een fysieke en sociale omgeving die mensen helpt om fit te worden of te blijven. Daarnaast vraagt gezond ouder om passende zorg, ondersteuning en praktische hulpmiddelen in het dagelijks leven. In Dukenburg werken we daar samen aan. Zo proberen we het welzijn van kwetsbare bewoners te vergroten en helpen we hen langer in goede gezondheid te leven.

Wil je meer weten over dit project of meedoen?

Neem contact op met docent-onderzoeker en labregisseur Simon van Genderen

Simon.vangenderen@han.nl

06 25 70 88 98