SPRINTS-project
Sporten te duur? Dan is dat zelden de enige drempel
Eind september was het nog in het nieuws: prominenten uit de sportwereld riepen de politiek op om sport betaalbaar en toegankelijk te houden. Dat past bij het streven om zorgkosten te beheersen, gezonder oud te worden en ziekteverzuim terug te dringen. Willem de Boer: “Toch gaat het naar mijn idee te snel over geld – of een gebrek eraan. Terwijl het veel relevanter is om je af te vragen: voor wie precies wordt sport nu onbetaalbaar? En wat staat die mensen nog meer in de weg?”
Geldgebrek staat bijna nooit op zichzelf
Precies die vragen onderzochten Willem en zijn collega’s van het lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving. Binnen het SPRINTS-project (gesubsidieerd door ZonMw) keken zij naar financiële afwegingen die mensen maken om wel of niet te sporten. Maar ook naar sportvoorkeuren en ervaren belemmeringen.
“Zo ontdekten we dat er meer factoren zijn die een rol spelen in het wel of niet in beweging komen, juist bij mensen die betaalbaarheid van sport als drempel ervaren. Maar liefst 89% van hen loopt tegen nog 1 of meer andere drempels aan. Gemiddeld ervaren ze zelfs meer dan drie keer zoveel aanvullende drempels dan wie zich geen zorgen maakt over sportkosten. Het is dus niet voldoende om de contributie te verlagen, in de verwachting dat mensen ineens wel gaan sporten. Het zit veel complexer in elkaar.”
Sport vergroot gezondheidskansen
Wat die andere ervaren drempels zijn? Denk aan tijdgebrek, lichamelijke beperkingen, onzekerheid over sportvaardigheden en een gebrek aan sociale steun. “Het is goed om te weten dat mensen ook hierdoor minder snel gaan sporten”, vindt Willem. “Zeker in het licht van het zwaartepunt Sociaal – Fair Health van de HAN, waarin het draait om het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Sport is geen luxegoed, maar een belangrijk middel om je gezondheidskansen te vergroten. Dus moeten we goed kijken wat mensen nodig hebben om in beweging te komen.”
Wat past bij deze persoon?
Over het hoe hebben Willem en zijn collega’s wel een paar ideeën. “Het begint ermee dat je je verdiept in de individuele wensen en behoeften van de ‘niet-sporter’. Wat wil die persoon graag doen? Welke mogelijkheden heeft hij of zij daartoe? En wat is de eerste stap die hij of zij kan zetten? Misschien wil die persoon best zwemmen, maar vallen de vrije zwemuren net samen met werk of mantelzorg. Of lijkt iemand de sportschool leuk, maar durft hij of zij niet alleen te gaan.”
Beweegmakelaar als belangrijke schakel
Willem stipt aan dat er onder meer in de regio Apeldoorn mooie ervaringen zijn opgedaan met beweegmakelaars. “Zij bespreken wensen en belemmeringen, zoeken passend aanbod en regelen waar nodig financiële ondersteuning. Soms gaan ze zelfs de eerste keer mee naar het zwembad of de sportschool. En ze houden contact met de inwoner, om later te vragen hoe het gaat.”
Het betaalbaar houden van sport en meer sporten in aandachtswijken worden niet voor niets ‘wicked problems’ genoemd.
Sport, zorg, welzijn en onderwijs verbinden
En wat als een gemeente niet zulke beweegmakelaars in huis heeft? “Dan kan een sociaal werker in gesprek met bewoners vragen of ze willen sporten. En bijvoorbeeld het lijntje leggen met de buurtsportcoach. Of de huisarts speelt een sleutelrol en verwijst inwoners naar sportorganisaties. Daarnaast helpt het als de gemeente sportbeleid verbindt met armoedebeleid, welzijn, zorg en onderwijs. Zo kunnen professionals in samenhang drempels verlagen of wegnemen.”
‘Wicked problems’
Sportdeelname vergroten is niet eenvoudig, erkent Willem. “Het betaalbaar houden van sport en meer sporten in aandachtswijken worden niet voor niets ‘wicked problems’ genoemd. Maar het is te kort door de bocht om te denken dat je met genoeg geld iedereen aan het sporten krijgt. Zoveel laat ons onderzoek wel zien.”
Sport toegankelijker maken: 5 aanknopingspunten
- Begin met een open gesprek. Vraag wat iemand graag wil doen en wat deelname belemmert. Kijk verder dan geld. Denk ook aan tijd, gezondheid, onzekerheid en sociale steun.
- Combineer financiële hulp met passende ondersteuning. Kijk bij een aanvraag voor een fonds of sportpas ook welke andere drempels iemand ervaart.
- Maak ruimte voor begeleiding. Zorg dat professionals tijd hebben om mee te zoeken, eventueel mee te gaan en later contact op te nemen.
- Verbind sport met zorg, welzijn en onderwijs. Maak afspraken over wie inwoners ondersteunt en doorverwijst, wie helpt en hoe je samen de begeleiding voortzet.
- Ontwikkel aanbod samen met de mensen voor wie het bedoeld is. Vraag welke activiteiten, locaties en tijden bij hun dagelijks leven passen en welke ondersteuning ze nodig hebben.
Lees de onderzoeksresultaten en aanbevelingen in het rapport. Heb je vragen over het onderzoek of wil je samenwerken? Stuur een mail naar willem.deboer@han.nl
Sociaal - Fair Health
Mensen in een lagere sociaaleconomische positie leven korter en voelen zich minder gezond. Daar willen we met Sociaal- Fair Health verandering in brengen. Hoe? Door in onderwijs en onderzoek aandacht te vragen voor die verschillen. We verbinden alle kennis die de HAN in huis heeft en betrekken partners uit de praktijk. Samen kunnen we verschil maken.
Abonneren op nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven van focus Fair Health? Abonneer je op onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws over het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
