Van plan naar praktijk: keuzedeel Waterstof komt op gang

Als Bastian van Aalst vanuit het HAN Hydrogen Lab naar de waterstoftruck kijkt op het Cleantech Park in Arnhem, heeft hij één prangende vraag: hoe voorkom je dat zo’n ding bij een aanrijding verandert in een waterstofbom? “Want de druk in de waterstoftank is tussen de 700 en 800 bar”, zegt de ROC-student Bedrijfsautotechniek. “Dat is tachtig keer meer dan de druk in een vrachtwagenband. En zo’n band moet je al in een speciale kooi oppompen, want als die klapt, moet je niet in de buurt staan. Dus ik ben benieuwd hoe ze dat veilig hebben gemaakt.” 

Daar zal Bastian later op de dag achter komen tijdens de eerste excursie van het keuzedeel Waterstof van het ROC Nijmegen. Zoals hij nog veel meer zal leren, want na het bezoek aan het Cleantech Park volgen nog excursies naar onder meer het waterstof-demohuis van Kiwa en Alliander en een waterstoftankstation van Foutain Fuel in Nijmegen.

“We worden echt overal met open armen ontvangen. Dat is heel mooi om te ervaren”, vertelt Sjoerd van den Broek, onderwijsregisseur bij het ROC Nijmegen. Het keuzedeel Waterstof is op zijn initiatief tot stand gekomen en ontwikkeld, nadat hij zich had aangesloten bij het waterstofnetwerkprogramma voor docenten (H2NPD) van SEECE, dat is bedoeld om hulp te bieden bij de ontwikkeling van waterstofonderwijs. 

“Met vijf gepassioneerde mensen kwamen we elke maand samen voor het keuzedeel, maar tot een inrichting kwamen we niet”, vertelt Van den Broek. “Bij het H2NPD had ik het daarover met Jan Oosting, projectleider bij SEECE. Toen is het idee ontstaan om een tweedaagse sessie te organiseren met anderen om het keuzedeel te ontwikkelen. Aventus had al veel ervaring met waterstofonderwijs en was direct enthousiast, net als andere mensen van SEECE.”

Het resultaat is een breed keuzedeel voor iedereen die een technische opleiding volgt op mbo-niveau 3 of 4 en basiskennis en -vaardigheden over waterstof wil opdoen. Het keuzedeel Waterstof is bovendien gecertificeerd, waardoor het ook voor medewerkers van bedrijven interessant is om te volgen in het kader van een leven lang leren en ontwikkelen (LLO). Onlangs is de eerste (pilot)groep van acht studenten gestart: vijf van Bedrijfsautotechniek van het ROC Nijmegen en drie van Installatietechniek van InstallatieWerk, opleider in de installatiebranche.

De studenten volgen een programma dat bestaat uit theorielessen, excursies en een practicum. “Dat practicum is een mooie brug tussen de theorie en praktijk”, zegt Automotive-docent Hans van den Berg. “Studenten maken eerst zelf waterstof en gebruiken dat vervolgens om iets aan te drijven. Het enthousiasme dat dan ontstaat, is leuk. Dat inspireert ook andere studenten.”

Vincent Baan, praktijkinstructeur bij InstallatieWerk: “Met een excursie zie je niet wat er ín de leidingen gebeurt waar je tegenaan kijkt. Dan is het moeilijk om je voor te stellen wat daarbinnen gebeurt. Door het practicum krijgen ze daar meer gevoel bij en kijken ze tijdens de excursies met andere ogen naar een truck of installatie.”

Na alle excursies, het practicum en de theorielessen volgt de examinering. Die is net even anders dan bij andere keuzedelen. “Iedere student bouwt zelf een portfolio op met opgedane kennis en ze krijgen opdrachten tijdens de lesdagen”, vertelt Baan. “Tijdens het examen wordt je portfolio nagekeken en volgt er een criteriumgericht interview.” 

Van koudwatervrees is bij Baan en Van den Berg geen sprake, terwijl in het onderwijs niet iedereen staat te springen om een nieuw onderwerp als waterstof. “Toen elektrisch rijden opkwam, moest iedereen ook een drempel over”, zegt Van den Berg. “Nu zitten we weer in zo’n beginfase. Dus het is goed om nu al te starten met opleiden, zodat er straks voldoende mensen zijn met de juiste kennis om bijvoorbeeld trucks te onderhouden en tankstations aan te leggen.” 

Daarom zouden ze ook graag zien dat de volgende groep studenten wat groter is. Baan: “We hebben een leuk, waardevol programma. Het vraagt van studenten alleen een wat grotere tijdsinvestering dan andere keuzedelen. Dat maakt het net iets uitdagender om studenten te werven.”

Bastian van Aalst en Koen Zelvoort waren in elk geval snel overtuigd. “Het lijkt mij interessant als je een van de eersten bent die kan werken met waterstof”, zegt Koen, die de bbl-opleiding Installatietechniek volgt. Hij is er net als Bastian van overtuigd dat waterstof in de toekomst de oplossing gaat zijn. “Probeer een warmtepomp maar eens in een flat te gebruiken”, zegt Koen. “En ook bij rijtjeshuizen vraagt het om een hele grote investering. Waterstof heeft de potentie dat alleen de ketel vervangen moet worden, omdat het door de aardgasleidingen kan. Dat is echt veel makkelijker.”  

Bastian: “Ook bij trucks zie je dat elektriciteit niet alles is. De kosten zijn hoog en het is niet praktisch, doordat de trucks door de batterijen heel zwaar worden, je vaak moet laden en er niet veel mogelijkheden zijn om te laden. Daardoor is het zelfs binnen Nederland al een lastig verhaal. Waterstof is wat dat betreft veel praktischer, omdat het veel meer overeenkomsten heeft met diesel.” 

Ze zouden daarom allebei geïnteresseerd zijn in een vervolg op het keuzedeel, met meer verdieping. Daar wordt door onderwijsregisseur Van den Broek, door alle enthousiaste reacties, stiekem ook al over nagedacht. Koen: “Tegelijkertijd is het natuurlijk wel zo dat het nog wel even duurt voordat je een baan hebt waarbij je dagelijks met waterstof bezig bent. Dus eerst moet ik gewoon mijn studie zien af te ronden.”

01-09-2026