Tweeluik Persoonsgericht Samen Beslissen
Cliënten en mantelzorgers voelen zich meer gehoord
Momenteel is ZZG Zorggroep bezig om Persoonsgericht Samen Beslissen te implementeren in hun teams Langdurende Zorg Thuis. Persoonsgericht Samen Beslissen is een methodiek die ervoor zorgt dat zorg en ondersteuning passen bij wat belangrijk is in het leven van een oudere en zijn naasten. De Samen Beslis Hulp is onderdeel van deze methodiek.
Janine is betrokken bij een onderzoek naar de haalbaarheid en effecten van de Samen Beslis Hulp dat tegelijkertijd met de implementatie loopt. Ze heeft daarvoor tot nu toe 10 interviews gehouden met cliënten en mantelzorgers en gaat voor haar onderzoek nog meer interviews afnemen. Ook spreekt ze zorgverleners in focusgroepen.
De Samen Beslis Hulp helpt enorm om concreet te krijgen zeg maar waar je beiden staat en hoe je je daarin voelt. En het helpt enorm om het gesprek aan te gaan en daar ook beslissingen in te kunnen nemen. En dat doe je dan inderdaad met ogen van buitenaf wat heel fijn is. En met meer objectieve criteria ook zeg maar.
Bewustere inbreng in het gesprek
Janine: ‘Wat de Samen Beslis Hulp prettig maakt is dat de cliënt en zijn/haar mantelzorger het gesprek voorbereiden door het beantwoorden van vragen. Hierdoor zijn zij zelf beter in staat ook tijdens het gesprek aan te geven waarover ze willen praten.’
Gehoord voelen
Janine ziet bij cliënten en mantelzorgers positieve effecten. ‘De mensen die ik sprak ervaren de Samen Beslis Hulp als heel prettig. Ze voelen zich gehoord en gerustgesteld. Ze hebben het idee dat ze iemand hebben bij wie ze terecht kunnen met zorgen en vragen. Ook zeggen ze dat Persoonsgericht Samen Beslissen helpt om na te denken over onderwerpen waar ze normaal gesproken niet zo mee bezig zijn of die ze liever uit de weg gaan.’
Hoopvol, dankbaar en opgelucht
Om de cliënten te vragen naar hun ervaringen heeft Janine kaartjes met gevoelens en emoties erop op tafel gelegd. ‘Ik heb ze gevraagd om het kaartje te pakken waarvan zij denken: “Ja, zo heb ik het gesprek ervaren.” En dan pakken ze kaartjes als hoopvol, dankbaar en opgelucht. Dat is mooi om te zien.’
Herinneren is lastig
Wat wel lastig is bij dit soort onderzoek is dat, zowel bij beginnende als vergevorderde dementie, het moeilijk is voor mensen om eerdere gesprekken terug te halen. Daardoor moest Janine in dit onderzoek leunen op de ervaring en herinneringen van mantelzorgers.
Over de Samen Beslis Hulp
Het doel van de Samen Beslis Hulp is dat mensen zich goed kunnen voorbereiden op een gesprek met een zorgverlener. Het voorkomt dat er alleen wordt gekeken naar wat er vanuit zorg en ondersteuning nodig is. En het zorgt ervoor dat mensen gelijkwaardiger mee kunnen praten over wat ze nu werkelijk vinden en willen.
Wat wil en kan de mantelzorger?
Zo kwam naar voren dat de Samen Beslis Hulp ook kan zorgen voor een reflectiemoment voor de mantelzorger. Janine: ‘Een mantelzorger gaf bijvoorbeeld aan: “Mijn moeder heeft altijd gezegd dat ze thuis oud wil worden. Door de Samen Beslis Hulp zijn we gaan praten over: “Wat betekent dit voor mij als mantelzorger? En kan en wil ik dat eigenlijk wel dragen?”’
Soms schuurt het ook
Dit kan er ook toe leiden dat er soms frictie ontstaat tussen cliënt en mantelzorger. Janine: ‘Zo werd er aangegeven dat er soms een verschil is in beleving tussen de cliënt en de mantelzorger. De cliënt denkt bijvoorbeeld dat hij/zij nog veel kan. En de mantelzorger ziet dat dan anders. Dat schuurt, maar daardoor komen dit soort verschillen wel aan de oppervlakte en kun je ze ook bespreken.’
Aanhalen van familiebanden
Janine: ‘Nog een mooi verhaal over wat een bijeffect kan zijn: Eén mantelzorger vertelde dat door het invullen van de Samen Beslis Hulp er samen met familieleden werd gereflecteerd. Dit leidde ertoe dat de familiebanden weer werden aangehaald. Deze familie werd zich er zo van bewust hoe mooi het was dat ze zo voor elkaar klaar stonden.’
Een dochter had in eerste instantie zoiets van: “Pff oké, moet het invullen van die Samen Beslis Hulp dan echt samen? Een beetje beschermend ook naar haar moeder toe, dat snap ik ook wel. Het was even een drempel. Maar toen gaf ze aan dat ze het ook wel fijn vond om samen met haar moeder onderwerpen te bespreken en gewoon samen tot dat gesprek te komen.
Een bewust gesprek
Janine ‘Voor zorgverleners werkt de Samen Beslis Hulp goed om nadruk te leggen op onderwerpen die er voor de cliënt echt toe doen. En je laat dan sneller onderwerpen achterwege die je uit gewoonte bespreekt. Het helpt je om bewuster een gesprek te voeren.’
Dit doen we toch al?
Een reactie die Janine soms krijgt van zorgverleners is: “Wij gaan al in gesprek over wat mensen nu werkelijk vinden en willen.” Janine benadrukt dat dat ook klopt. De methodiek Persoonsgericht Samen Beslissen verstevigt dit door het op te nemen in een structuur van werken.’
Compliment naar de zorgverlener
Janine: ‘Wat leuk was om te merken is dat mensen tijdens de interviews met veel warmte spraken over hun zorgverleners. Voor mij als onderzoeker was het daardoor lastig te onderscheiden wat nu het effect is van de Samen Beslis Hulp en de goede relatie. Maar dit is natuurlijk wel een enorm compliment naar hen toe.’
Flexibele inzet
Een geleerde les uit het onderzoek tot slot is dat het belangrijk is om de Samen Beslis Hulp flexibel in te kunnen zetten. ‘Niet alle vragen zijn altijd voor iedereen van belang. En soms is er ook geen behoefte om over deze vragen na te denken. Soms geven mensen aan dat ze aan het einde van hun leven staan en niet zoveel meer hoeven of willen.’
Lees ook
Deel 2: Zorgverleners over wat werkt in de praktijk.
