Arbeidsparticipatie is meer dan betaald werk: Joep Binkhorst deelt onderzoek op congres in Praag

De CARe-conferentie in Praag maakt deel uit van het CARe-Network, een internationaal netwerk dat zich inzet voor een andere benadering van mentale gezondheid, gericht op herstel, participatie en sociale inclusie. Op de conferentie kwamen onderzoekers, ervaringsdeskundigen en praktijkprofessionals uit heel Europa en daarbuiten samen, afkomstig uit onder meer Nederland, België, Oekraïne, Georgië en Kazachstan. Het netwerk staat voor een bredere beweging waarin mentale gezondheid niet uitsluitend wordt benaderd vanuit diagnose en behandeling, maar juist vanuit betekenisvolle relaties, eigen regie, ervaringsdeskundigheid en maatschappelijke participatie. 

De bijdrage van Joep, promovendus bij de Hogeschool Utrecht, sloot hier nauw op aan. In zijn onderzoek naar arbeidsparticipatie van mensen met ernstige psychische kwetsbaarheid komt naar voren dat een sterke, gelijkwaardige relatie tussen jobcoach en cliënt een belangrijke voorwaarde is voor herstel en participatie. Cliënten voelen zich door deze benadering gezien en gehoord, waardoor vertrouwen ontstaat en er ruimte komt voor het versterken van autonomie, motivatie en persoonlijke groei. Deze focus op verbinding, empowerment en herstel sluit daarmee sterk aan op de principes van de CARe-benadering, waarin de relatie centraal staat en wordt uitgegaan van de mogelijkheden en wensen van mensen, in plaats van hun beperkingen.

Joep pleitte in zijn presentatie voor een bredere kijk op werk en participatie binnen herstelprocessen van mensen met ernstige psychische kwetsbaarheid. Hoewel in beleid en onderzoek vaak veel aandacht uitgaat naar het vinden van betaald werk, laat zijn onderzoek zien dat ook andere vormen van participatie een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan herstel. Beschut werk, werk binnen sociale ondernemingen, ervaringsdeskundig werk en vrijwilligerswerk kunnen mensen helpen om structuur, sociale contacten, eigenwaarde en zingeving te ontwikkelen.

Daarnaast plaatste hij deze bevindingen in de actuele Nederlandse context. Voor veel mensen met een uitkering is betaald werk niet als vanzelfsprekend bereikbaar. Gemeenten zien steeds vaker dat deze groep te maken heeft met complexe en gestapelde problematiek, zoals psychische of lichamelijke beperkingen, schulden, mantelzorgtaken, gezondheidsproblemen of langdurige bestaansonzekerheid. In zulke situaties is betaald werk niet altijd de meest logische of haalbare eerste stap. Vaak is het belangrijker dat mensen eerst weer grip krijgen op hun leven en op een manier kunnen deelnemen aan de samenleving die aansluit bij hun mogelijkheden en behoeften.

Joep stelde daarom dat betaald werk niet altijd het enige of meest passende einddoel hoeft te zijn. In landen met een relatief sterk sociaal vangnet, zoals Nederland, levert betaald werk niet voor iedereen direct financiële of persoonlijke voordelen op. Daarom is het volgens hem belangrijk om participatie breder te definiëren en ook aandacht te hebben voor de waarde van vrijwilligerswerk, ervaringsdeskundigheid en andere vormen van participatie.

Deze visie sluit goed aan bij de herstelgerichte uitgangspunten van de CARe-benadering, waarin persoonlijke ontwikkeling, eigen regie en betekenisvolle deelname centraal staan. Tegelijkertijd werd tijdens de conferentie duidelijk dat niet overal in Europa op dezelfde manier naar werk en participatie wordt gekeken. In sommige landen is betaald werk voor mensen met een mentale kwetsbaarheid nog veel minder toegankelijk in vergelijking met Nederland. Daar ligt de nadruk juist op het creëren van kansen om deelname aan betaald werk mogelijk te maken. Deze verschillen maakten de uitwisseling van kennis en ervaringen tussen landen extra waardevol.

Het congresbezoek bood een mooie gelegenheid om kennis te nemen van internationale ontwikkelingen op het gebied van mentale gezondheid en herstelondersteunende zorg. Inspirerend was om te zien hoe in verschillende landen wordt gewerkt aan herstel door verbinding, hoop, eigen regie en deelname aan de samenleving. In veel bijdragen kwam ook het belang van participatie, waaronder arbeidsparticipatie, nadrukkelijk naar voren. Daarmee sloot Joep’s presentatie goed aan bij het centrale thema van de conferentie: herstel mogelijk maken door verbinding, empowerment en volwaardig burgerschap.

Meer weten over het congres? Check de site!

Dit onderzoek is onderdeel van SPRONG All4Talent. Wil je meer weten over SPRONG All4Talent of samenwerken in een van de leergemeenschappen? Kijk op www.han.nl/all4talent.