Voortijdig schoolverlaters met complexe problemen blijven achter op arbeidsmarkt
Jongeren zonder startkwalificatie met problemen op meerdere leefgebieden vinden nauwelijks zelfstandig hun weg naar de arbeidsmarkt. "Anders dan nu gebeurt, hebben zij brede ondersteuning nodig die aansluit bij hun levensfase. Ook is het nodig dat we als samenleving anders kijken naar ‘verdienste’." Dat concludeert HAN-onderzoeker Maritza Gerritsen-Ververs in haar proefschrift ‘Hoe kan ik naar mijn werk als het regent?’.
Jaarlijks verlaten zo’n 30 duizend jongeren school of studie zonder een startkwalificatie te halen. Een derde van hen heeft problemen op minstens twee leefgebieden, zoals psychische klachten, moeite met leren of te weinig redzaamheid. Vaak missen zij ook een stabiel netwerk dat hen ondersteunt bij het volwassen worden en opvangt als er iets misgaat.
Hoe vinden zij hun weg naar de arbeidsmarkt? Wat verwachten ze van (toekomstig) werk en hoe worden hun ervaringen beïnvloed door bestaande denkbeelden over werk en verdienste? Wie helpt ze als het niet lukt om zelfstandig een plek op de arbeidsmarkt te vinden? Deze vragen staan centraal in het proefschrift 'Hoe kan ik naar mijn werk als het regent? School-naar werk-transities van jongeren zonder startkwalificatie, met multiproblematiek, tegen de achtergrond van een meritocratie en een activerende verzorgingsstaat' van Maritza Gerritsen-Ververs. Hierin bedoelt ze een samenleving waarin diploma's en prestaties zwaar wegen. Zij sprak zowel met jongeren als met professionals die deze jongeren ondersteunen.
Verwachtingen
Het ontbreken van een startkwalificatie, in combinatie met problemen op meerdere leefgebieden, zorgt voor extra ballast tijdens de overgang van school naar werk. Deze jongeren krijgen minder gelegenheid om werknemersvaardigheden en werknemersveerkracht op te bouwen, terwijl ze hier juist meer tijd voor nodig hebben. Door de sterke focus van werkgevers op diploma’s ervaren de jongeren dat hun kwaliteiten niet worden gezien, met (dreigend) verlies van zelfrespect als gevolg. Tegelijkertijd zijn hun eigen verwachtingen van toekomstig werk vaak onrealistisch hoog en ontwikkelen ze strategieën om hun zelfrespect te beschermen.
Uit gesprekken met professionals blijkt dat brede, samenhangende ondersteuning nodig is. Ondersteuning die niet alleen gericht is op werk, maar ook op andere leefgebieden zoals gezondheid, wonen en sociale relaties. En begeleiding die past bij de fase waarin jongeren zich bevinden.
Anders kijken naar verdienste
"Deze jongeren willen wel, maar kunnen niet altijd voldoen aan de hoge verwachtingen die onze samenleving stelt aan succes en prestaties", aldus Gerritsen. Daarom is het nodig dat we als samenleving anders gaan kijken naar verdienste. Niet iedereen wint de 'ratrace' om diploma’s en carrière, maar iedereen kan van waarde zijn en bijdragen aan de samenleving. Ze eindigt haar proefschrift met conclusies en aanbevelingen over wat er nodig is om deze jongeren duurzaam te laten bijdragen aan de arbeidsmarkt en de samenleving.
Maritza Gerritsen-Ververs is promovendus aan de Universiteit voor Humanistiek en docent-onderzoeker aan de HAN University of Applied Sciences. Lees meer over dit project via onderstaande link. Na haar promotie is hier ook een link naar het proefschrift te vinden.
Bron: Universiteit voor Humanistiek
