Eindrapport De Kracht van Samen laat zien: investeren in gemeenschapskracht loont
Wat gebeurt er als bewoners in buurten echt ruimte krijgen om mee te denken en mee te doen? Die vraag stond centraal in onderzoek naar gemeenschapsgerichte aanpakken in 33 buurten, uitgevoerd in opdracht van het Oranje Fonds. Het eindrapport De Kracht van Samen, opgesteld door het Verwey Jonker Instituut en de HAN University of Applied Sciences (HAN), laat zien dat investeren in gemeenschapskracht aantoonbaar werkt.
In buurten waar bewonersregie centraal staat en relaties bewust worden versterkt, groeien het zelfvertrouwen, de onderlinge verbondenheid en de bereidheid om initiatief te nemen. Dat vertaalt zich in meer activiteiten, nieuwe ontmoetingsplekken en zichtbare verbeteringen in de leefomgeving.
Tegelijkertijd blijkt deze ontwikkeling vraagt om structurele steun, toegankelijk beleid en heldere afspraken tussen bewoners en instituties. Zoals een geïnterviewde het treffend verwoordt: “Er zijn krachtige bewoners nodig die voor hun buurt blijven opkomen.”
Waarom dit nú telt
Maatschappelijke vraagstukken worden complexer en de druk op de lokale democratie neemt toe. De Kracht van Samen laat zien dat sterke, verbonden gemeenschappen hierbij het verschil kunnen maken. In buurten waar geïnvesteerd wordt in relaties, toegankelijke ontmoetingsplekken, en bewonersregie ontstaat duurzame verandering.
Zo is het onderzoek uitgevoerd
Tussen 2023 en 2025 zijn 33 buurten gevolgd, waarvan 12 intensief, binnen de programma’s Sterke Buurtverbinders (Oranje Fonds) en Van Buurten naar Communities (LSA Bewoners). Met een combinatie van buurtscans, vragenlijsten, 503 Wijkwaardenkaart-gesprekken, 22 diepte-interviews en dialogische bijeenkomsten is onderzocht wat werkt, voor wie, wanneer en onder welke omstandigheden.
Het onderzoek werd uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut en de HAN University of Applied Sciences.
Belangrijkste inzichten
Uit het onderzoek blijkt dat bewoners een cruciale schakel zijn in het versterken van hun buurt. Naarmate hun zelfvertrouwen groeit, nemen ze vaker initiatief en bewegen professionals mee door meer te coachen dan te sturen. Dit resulteert in nieuwe activiteiten, ontmoetingsplekken en zichtbare verbeteringen in de leefomgeving.
Relaties vormen daarbij de kern: investeren in contact, wederzijdse erkenning en het delen van positieve verhalen versterkt netwerken en vergroot het gevoel van eigenaarschap. Tegelijkertijd tonen de resultaten dat inclusie, verbinding tussen groepen en duurzame borging aandachtspunten zijn. Zeker in buurten waar beleidscycli kort zijn en regels complex.
Wat is nodig om door te pakken?
Doorpakken begint met een realistisch en gedeeld wijkbeeld: een dat niet alleen problemen benoemt, maar juist oog heeft voor talenten, relaties en bestaande netwerken. Heldere afspraken over bewonersregie versterken het gezamenlijke eigenaarschap en zorgen dat rollen en verwachtingen voor iedereen duidelijk zijn.
Daarnaast zijn eenvoudiger procedures, snellere vergunningsverlening en meerjarige financiering essentieel om initiatieven duurzaam te kunnen laten groeien. Ook community builders en buurtverbinders moeten beter worden toegerust om bruggen te slaan tussen bewoners en instituties - zodat goede ideeën niet blijven steken, maar daadwerkelijk kunnen landen in de praktijk. Het eindrapport omschrijft daarvoor aanbevelingen om de beweging te bestendigen.
Meer weten?
Lees meer over het onderzoek op de HAN-projectpagina van Kracht van Samen.
Bekijk het onderzoeksrapport op de website van het Verwey-Jonker Instituut.
