Interview

De zorg veranderen? Dat begint met anders leren kijken.

Verbindingen leggen en perspectieven bijelkaar brengen
De zorg- en welzijnssector staat voor grote uitdagingen. Er zijn minder mensen en middelen beschikbaar, terwijl de zorgvragen complexer worden en samenwerking tussen organisaties steeds belangrijker wordt. Hoe zorg je ervoor dat nieuwe oplossingen ook echt werken voor cliënten, medewerkers en organisaties?

Joan van Haarlem, adviseur bij RIBW Nijmegen & Rivierenland, onderzoekt die vraag in de master Transitie naar Gezondheid en Welzijn aan de HAN. Ze leert hoe ze verschillende perspectieven bij elkaar brengt en verandering ondersteunt. Haar leidinggevende Ronald Caminada ziet daarin kansen voor Joan én voor de ontwikkeling van de zorg. 

Eerst begrijpen wat er speelt

RIBW Nijmegen & Rivierenland ondersteunt mensen met psychische kwetsbaarheid bij het vormgeven van hun dagelijks leven. Joan adviseert teams en leidinggevenden over zorginhoudelijke vraagstukken. Dat kan gaan om een complexe situatie rondom een cliënt, maar ook om bredere ontwikkelingen die invloed hebben op het werk van professionals. 

Voor haar master onderzoekt Joan hoe de ondersteuning beter kan aansluiten bij wat mensen nodig hebben. In gesprekken met zorgprofessionals komen bijvoorbeeld vragen naar voren over de rol van naasten bij de ondersteuning van cliënten. Ook zijn er mensen die tussen verschillende vormen van hulp lijken te vallen. Voor Joan zijn dat eerste signalen die ze verder wil onderzoeken, geen conclusies. 

Anders leren kijken en handelen

Voor Joan betekent de master dat ze haar gebruikelijke manier van kijken bewust onder de loep neemt. Vanuit haar ervaring kan ze vaak snel bedenken wat er aan de hand is en welke oplossing daarbij past. Tijdens de opleiding leert ze om die eerste gedachten niet meteen als uitgangspunt te nemen. 

Wat me het meest bijblijft, is dat je nieuwsgierig moet zijn naar alles en iedereen”, vertelt Joan. “Niet van tevoren bedenken: dit is het probleem en hier moet je iets mee doen. Maar onderzoeken hoe iedereen ernaar kijkt, welke belangen er spelen en hoe je die met elkaar kunt verbinden.”

Die nieuwsgierige houding is belangrijk bij complexe vraagstukken, ook wel wicked problems genoemd. Daarbij is er niet één duidelijke oplossing en kijken betrokkenen vaak vanuit verschillende belangen en perspectieven naar de situatie. 

Ook het leren met professionals uit andere organisaties helpt Joan om anders te kijken. Studenten brengen verschillende ervaringen en perspectieven mee. Waar een zorgprofessional bijvoorbeeld vooral kijkt naar gezondheid, kan een sociaal werker juist beginnen bij de vraag wat iemand als burger nodig heeft. Geen van beide perspectieven vertelt het hele verhaal. Door ze samen te brengen, ontstaat een completer beeld. 

De master draait daarmee niet alleen om kennis en methoden, maar ook om een andere manier van analyseren, samenwerken en handelen. Joan leert complexe vraagstukken vanuit meerdere perspectieven te onderzoeken en verandering samen met betrokkenen vorm te geven. 

Verandering begint in de praktijk

Volgens Ronald zijn brede oplossingen niet altijd voldoende om recht te doen aan de complexiteit van de praktijk. Verandering begint daarom vaak met kleine, concrete stappen. Door samen te onderzoeken wat werkt en vertrouwen op te bouwen, kan er geleidelijk iets veranderen. 

“Als mensen geen vrijheid hebben in die zoektocht naar waar de ondersteuning moet zitten, zullen ze waarschijnlijk blijven doen wat ze al deden. En dan hebben we over tien jaar nog gewoon datzelfde”, zegt Ronald. 

Dat vraagt ook om een andere rol van professionals en adviseurs. Niet alleen een oplossing aandragen, maar samen met de betrokkenen het vraagstuk verkennen, uitproberen wat werkt en waar nodig bijsturen. Zo sluit verandering beter aan op de dagelijkse praktijk.

Waarom RIBW in Joan investeert

Dat Joan de master volgt, past bij de ontwikkeling die RIBW Nijmegen & Rivierenland wil doormaken. De organisatie wil blijven leren en professionals ondersteunen bij de complexe vragen die zij in hun werk tegenkomen. De master biedt Joan ruimte om vraagstukken uit haar eigen praktijk te onderzoeken en tegelijk te leren van andere organisaties en vakgebieden. 

Voor concrete resultaten van haar onderzoek is het nog te vroeg. Joan staat aan het begin van haar traject. Wel helpt de opleiding haar om bewust stappen te zetten en haar eigen manier van denken en handelen verder te ontwikkelen. 

Ronald benadrukt dat de waarde van de opleiding niet alleen zit in een onderzoeksresultaat of een direct toepasbare oplossing. Het gaat ook om de ontwikkeling die iemand doormaakt. “Wat je eigenlijk doet, is ontzettend diep in jezelf investeren in een andere manier van denken en handelen. En daar zit de kracht”, zegt hij. 

Kennis die de hele sector verder helpt

Ronald hoopt dat de opgedane kennis niet alleen RIBW verder helpt, maar ook bijdraagt aan de zorg en het welzijn als geheel. Volgens hem is het belangrijk om beter te begrijpen wat beleid en veranderingen in de praktijk betekenen en hoe problemen kunnen worden voorkomen voordat ze groter worden. Daarvoor is samenwerking tussen organisaties nodig. 

Een opleiding vraagt tijd en geld, en het is niet vanzelfsprekend dat medewerkers hun hele loopbaan bij dezelfde organisatie blijven. Maar kennis en ervaring verdwijnen niet zomaar als iemand ergens anders gaat werken. Ook andere organisaties en professionals kunnen daarvan profiteren. 

Joan hoopt met haar onderzoek bij te dragen aan ondersteuning die beter aansluit bij wat mensen nodig hebben. Welke inzichten dat precies oplevert, moet nog blijken. Maar de eerste ontwikkeling is al zichtbaar: Joan leert om niet direct naar een oplossing te zoeken, maar eerst ruimte te maken voor andere perspectieven en een gezamenlijk begrip van het probleem. En precies daar zit de kracht van de master Transitie naar Gezondheid en Welzijn: leren verandering te begeleiden door zelf anders te leren denken en handelen. Zo draagt persoonlijke ontwikkeling bij aan duurzame verandering in de organisatie en de zorg. 

Over de master 

Praktische informatie

De zorg verandert razendsnel. In de deeltijdmaster Transitie naar Gezondheid en Welzijn werk je twee jaar aan een complex vraagstuk uit je eigen organisatie. Samen met cliënten, collega's en partners ontdek je wat de echte vraag is. Je experimenteert met nieuwe oplossingen en zorgt dat ze ook echt landen in de praktijk. Zo help je je organisatie om mee te bewegen met wat er verandert. 

Nieuwsgierig geworden? Kom kennismaken op de Open Avond of neem contact met ons op via: mtgw@han.nl. Op 5 februari 2027 start de opleiding. 

Meer over de master Transitie naar Gezondheid en Welzijn: www.han.nl/mtgw. 
Meer over de Open Avond: www.han.nl/openavond. 

Deze master is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het werkveld, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Saxion en De Haagse Hogeschool.