Wat beweegt ondernemers in hun transportkeuzes?

Het project TOMTET onderzoekt die vraag samen met mkb’ers. Projectleiders Bram Kin* en Pieter Dekker vertellen over de eerste bevindingen en de volgende stappen. 

“Een elektrische bestelbus ligt dan voor de hand. Of ze die overstap al dan niet maken is vooral een financiële kwestie. Iets meer dan 5 procent van de bestelbussen is inmiddels elektrisch. Dat is niet veel, maar er is wel iets in gang gezet.” 

TOMTET kijkt verder dan de zero-emissiezones. Want ook de bereikbaarheid van steden staat onder druk. 

“Er komen veel woningen bij. Dat veroorzaakt meer vraag naar goederen en diensten. Het aantal kilometers dat in stedelijk gebied wordt gereden, neemt de komende 10 jaar met 20 procent toe. Daarnaast zien we dat steden ook verder vergroenen en delen autoluw worden. De slechtere bereikbaarheid wordt daardoor een veel groter probleem dan de uitstoot. Je vindt geen parkeerplek of losplaats, wat je als ondernemer tijd kost. Of je betaalt er veel geld voor. 

Een elektrische bestelbus lost dat probleem niet op. Daarom kijkt TOMTET ook naar andere manieren om transport te organiseren. Denk aan minder ritten, transport uitbesteden, het gebruik van kleine lichte elektrische voertuigen of deelmobiliteit. 

Je kunt oplossingen bedenken, maar dan moet je weten wat het transportgedrag van een bedrijf bepaalt. Hiervoor hebben we interviews gedaan en werksessies gehouden. Wat houdt je als mkb’er bezig? Waar lig je ’s nachts wakker van? Zo krijgen we meer zicht op wat ondernemers beweegt, letterlijk en figuurlijk.”

Soms zit de oplossing in een heel andere manier van werken. Bram noemt een voorbeeld uit Amsterdam. 

“Een bouwvakker mist een schroef voor zijn klus. Hij kan naar de bouwmarkt rijden om die te halen. Maar een bouwvakker kost pakweg 50 euro per uur en is zo een uur kwijt. Als alternatief kon er een fietskoerier gebeld worden. Zo vermijd je een rit met een bouwbus én bespaar je tijd en geld.” 

TOMTET onderzoekt daarom welke oplossing bij welk bedrijf past. “Kun je op de fiets naar een klus? Kun je het transport uitbesteden aan een ander bedrijf? En wat levert dat op voor jou en je klant?” 

Dat vraagt om een goed beeld van de praktijk. Daarom spreekt het projectteam met ondernemers en onderzoekt het welke keuzes zij maken en waarom.

De overheid vraagt ondernemers om hun bedrijfsvoering aan te passen. Volgens Pieter moet je ook kijken naar wat een ondernemer ervoor terugkrijgt. 

“Wat kunnen we ze teruggeven? Wat is voor hen de meerwaarde? En wat vinden hun klanten van een andere manier van transport?” 

Gewoonte speelt daarbij een belangrijke rol. “Partijen hebben soms het idee dat iets belangrijk is, terwijl dat misschien helemaal niet zo is. Een leverancier aan de horeca kan bijvoorbeeld denken dat een ondernemer het belangrijk vindt om dat bakje champignons persoonlijk overhandigd te krijgen. Daarom wil hij het transport niet uitbesteden. Maar misschien vindt die ondernemer het juist lastig dat er 8 leveranciers per dag langskomen die allemaal een persoonlijk praatje willen maken.” 

De vraag is dus niet alleen: kan het anders? Maar vooral: wat levert het op? 

Een belangrijke uitdaging is het bereiken van kleinere bedrijven. “Een bakker met een bestelwagen heeft het te druk om naar een werksessie te komen. We moeten iets hebben waar bedrijven op aanslaan. Het moet prikkelend zijn: dit kan mij ook iets opleveren.” 

TOMTET werkt daarom samen met brancheorganisaties, maar zoekt ook andere manieren om ondernemers te bereiken. “We zijn gewoon de straat op gegaan. We spreken mensen met een bestelbus aan en zeggen: er komt veel op jullie af, wij willen met jullie in gesprek. En ik spreek ook de tegelzetter aan die toevallig bij mij over de vloer komt.” 

Ook ondernemers die al vooroplopen, kunnen een rol spelen. “Je hebt koplopers, bedrijven die het nu al goed doen. Die willen we als ambassadeurs inzetten. Naar hen luisteren ondernemers waarschijnlijk eerder dan naar ons.”

In het vervolg van TOMTET verschuift de aandacht steeds meer naar de vraag wanneer een alternatief echt waarde biedt. Voor het bedrijf én voor de klant. 

Daarnaast wil het project aanbevelingen doen voor de overheid. “We moeten bewustzijn creëren. Mensen wakker schudden dat het ook anders kan. Want het gaat ergens knellen. De overheid speelt een belangrijke rol om de juiste voorwaarden te stellen die alternatieve mobiliteitsconcepten faciliteren. En zij moeten daarin een betrouwbare partner zijn.” 

TOMTET wil daarom niet alleen oplossingen bedenken, maar vooral samen met ondernemers ontdekken welke oplossingen in de praktijk werken. Want toekomstbestendige mobiliteit begint niet bij de bestelbus, maar bij de vraag: hoe wil je als ondernemer je werk straks doen?