Laaggeletterdheid
Versterken basisvaardigheden: HAN brengt kennis, onderwijs en onderzoek samen
Wie een opleiding wil volgen, informatie over gezondheid wil begrijpen of zijn geldzaken goed wil regelen, moet goed kunnen lezen, schrijven en rekenen en digitaal vaardig zijn. Toch is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend. Ruim 3 miljoen mensen in Nederland beschikken niet over die basisvaardigheden. Dat is van invloed op hun kansen om mee te doen. Ook kan het een negatief effect hebben op hun gezondheid.
Wat doet de HAN?
De HAN maakt werk van het versterken van basisvaardigheden. Dit doen we vanuit de leergemeenschap Versterken van basisvaardigheden. Verschillende opleidingen, lectoraten en vakgebieden komen erin samen en verbinden kennis over basisvaardigheden (en het versterken ervan) met praktijkgericht onderzoek en onderwijs. Dit past bij de missie van HAN Sociaal – Fair Health om sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen.
Waarom spreken we van ‘versterken basisvaardigheden’?
Eerder gebruikten we binnen de HAN de term ‘laaggeletterdheid’. Daarmee vroegen we aandacht voor het feit dat een substantieel deel van de volwassen Nederlanders moeite heeft met lezen en schrijven – en dus laaggeletterd is. Met de term ‘laaggeletterdheid’ ligt de nadruk vooral op wat iemand niet kan. Het doet onvoldoende recht aan wat mensen wél kunnen en aan de mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen.
Met ‘versterken basisvaardigheden’ kiest de HAN voor een bredere en positievere benadering. Behalve over lezen en schrijven gaat het ook over ook gecijferdheid en digitale vaardigheden. Want ook daar hebben veel mensen moeite mee. Logisch, de verschillende vaardigheden hangen nauw samen. Bovendien sluit de nieuwe omschrijving aan bij de terminologie van de Rijksoverheid en landelijke en regionale kennis- en samenwerkingspartners.
Zo maken we er werk van
Basisvaardigheden versterken doen we samen, met ervaringsdeskundigen, onderzoekers, docenten, studenten en professionals uit het werkveld. We brengen kennis en ervaring bij elkaar, doen praktijkgericht onderzoek, ontwikkelen hulpmiddelen en trainingen en scherpen ons onderwijs aan. Zo helpen we huidige en toekomstige professionals beperkte basisvaardigheden te herkennen en bespreekbaar te maken. Het doel is communicatie, dienstverlening en digitale toepassingen toegankelijker te maken. Binnen alle vakgebieden: van zorg tot aan de bouw. Op die manier creëren we gelijke kansen en zorgen we dat iedereen die dat wil echt mee kan doen.
Bij basisvaardigheden moet je ook denken aan rekenen en digitaal vaardig zijn. Die vaardigheden hangen nauw met elkaar samen. Om als burger in deze samenleving goed tot je recht te komen, heb je al deze basisvaardigheden nodig.
Onze expertise
- Onderzoek doen naar de samenhang tussen taal, rekenen, digitale vaardigheden en gezondheid.
- Ontwikkelen van toegankelijke taal, informatie, apps, websites en digitale systemen.
- Trainingen en onderwijsmodules over het herkennen en bespreekbaar maken van beperkte basisvaardigheden.
- VR-simulaties voor realistische oefensituaties.
- Integratie van deskundigheid over basisvaardigheden in curricula van ons beroepsonderwijs.
- Betrekken van mensen met ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid bij onderzoek en onderwijs.
Kennis, tools en projecten
Leergemeenschap Versterken basisvaardigheden
De leergemeenschap Versterken basisvaardigheden brengt docenten en onderzoekers uit verschillende academies samen. De leergemeenschap deelt kennis en onderwijsmaterialen over het herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid.
VR-simulatie Omgaan met beperkte basisvaardigheden
Hoe herken je dat iemand moeite heeft met woorden, cijfers of digitale handelingen? En hoe maak je dat op een respectvolle manier bespreekbaar? In de VR-simulatie oefenen studenten en professionals met levensechte situaties. De training is ontwikkeld in samenwerking met taalambassadeurs en is inzetbaar in verschillende opleidingen en werkvelden.
LibGuide Basisvaardigheden
In de LibGuide Basisvaardigheden vind je kennis, vakliteratuur, praktijkvoorbeelden en hulpmiddelen rond basisvaardigheden. De gids wordt vanaf september 2026 verder geactualiseerd.
Thema Toegankelijke informatie en voorzieningen
Begrijpelijke informatie en toegankelijke digitale voorzieningen helpen mensen om zelfstandig keuzes te maken en mee te doen. Binnen het thema Toegankelijke informatie en voorzieningen van Sociaal – Fair Health werkt de HAN onder meer aan begrijpelijke overheidsteksten, inclusieve digitale toepassingen en toegankelijke dienstverlening.
Week van lezen en schrijven
Tijdens de Week van lezen en schrijven in september organiseren we activiteiten en vragen we extra aandacht voor het versterken van basisvaardigheden.
Contact
Wil je het versterken van basisvaardigheden een plek geven in je onderwijs, onderzoek of beroepspraktijk? Heb je een vraag, wil je een training inzetten of aansluiten bij de leergemeenschap? Neem contact op met de kartrekkers van de leergemeenschap: Manuela Hermens (Academie Paramedische Studies) en Janneke Lakerveld. (Academie Mens & Maatschappij).
Sociaal - Fair Health
Mensen in een lagere sociaaleconomische positie leven korter en voelen zich minder gezond. Daar willen we met Sociaal- Fair Health verandering in brengen. Hoe? Door in onderwijs en onderzoek aandacht te vragen voor die verschillen. We verbinden alle kennis die de HAN in huis heeft en betrekken partners uit de praktijk. Samen kunnen we verschil maken.
Abonneren op nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven van onderwerpen van Sociaal - Fair Health? Abonneer je op onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws over het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
