De HAN stimuleert het ontwikkelen, open delen en (her)gebruiken van digitale leermaterialen. Zo houden we ons onderwijs flexibel en klaar voor de toekomst. Met deze toolbox starten we het gesprek over open digitale leermaterialen en zetten we samen stappen.
De verandering naar meer open digitale leermaterialen bij de HAN begint in de academies. Daarom helpen de tools op deze pagina het management van academies om de focus en ambitie te bepalen, te sturen op de aanpak en bij het professionaliseren en enthousiasmeren van medewerkers.
1. Bewust van kansen, impact en randvoorwaarden
Waarom ziet de HAN kansen in open digitale leermaterialen en wat betekent dit voor onze organisatie? Dat wordt toegelicht in de diverse middelen die je hieronder kunt vinden, van interviews tot kennisclips. Ook staan er tools die jou helpen dit verhaal verder te brengen en mensen te informeren en inspireren.
De tools
In de HAN-visie op digitale leermaterialen wordt een heldere ambitie geschetst en duidelijke handelingsperspectieven gegeven om de ambitie ook daadwerkelijk te realiseren.
Toelichting op waarom en hoe door CvB en management: Waarom zet de HAN in op het open delen en hergebruiken van digitale leermaterialen? En hoe pakken we dit aan? Je hoort het in de podcast over oorsprong ADL, waarin Yvonne de Haan (vice-voorzitter College van Bestuur) met projectleden van ADL in gesprek ging over de oorsprong, het belang en de kansen van digitale leermaterialen.
Opdrachtgever Yvonne de Haan en gedelegeerd opdrachtgever Willem Leijten vertellen in dit interview over de ambitie, maar ook het realisme in de aanpak van ADL bij de HAN.
In Kennisclip Aanpak Digitale Leermaterialen wordt in 10 minuten wat open leermaterialen zijn en welke kansen er liggen voor jouw academie. Daarnaast wordt ook de fasering van de HAN-aanpak toegelicht.
Maak met je team (max 30 personen) spelenderwijs kennis met de digitale leermaterialencyclus. Team ADL heeft een Escape Experience ADL gemaakt. Je gaat samen actief aan de slag om de leermaterialencyclus al puzzelend en samenwerkend te ervaren. De Escape Experience is aan te vragen via aanpakdigitaleleermaterialen@han.nl.
Wat is ervoor nodig om collega's te bewegen naar het meer (her)gebruiken en open delen van leermaterialen? En hoe zet je als leidinggevende zo'n verandering in? In deze podcast gaat Michiel de Jong-Steenbrink (projectleider HAN) daarover in gesprek met Remco Claassen (trainer en schrijver over leiderschap), Rosanne Wigman (beleidsadviseur Staf MC HAN) en Kasper Bakker (academiemanager HAN).
Het team ADL kan met jullie meedenken over het introduceren van ADL binnen jullie academie. Zijn bovenstaande tools niet passend of voldoende? Vraag ons naar de mogelijkheden voor een gastcollege of workshop over open en digitale leermiddelen. Stel gerust je vragen via aanpakdigitaleleermaterialen@han.nl.
2. Implementatie voorbereiden
Wat is er in jou academie nodig om de verandering naar meer open digitale leermaterialen te realiseren? Met onderstaande tools bepaalt je de focus en ambitie en stel je een plan van aanpak op dat past bij de academie.
De tools
Met teams of academiebreed kun je met elkaar in gesprek gaan op een teamdag of – overleg op basis van Handreiking strategische inzet ADL. Verken binnen de eigen academie waar ADL aan kan bijdragen; welke strategische doelen zijn voor de academie het meest belangrijk, hoe draagt ADL daaraan bij en welke consequentie heeft dit voor de implementatie van ADL in de academie?
Verken de drijfveren die voor de academie belangrijk zijn; welke drijfveren hebben voorrang bij de implementatie van ADL? Doe dit met behulp van de Handreiking drijfveren.
Monitorings-instrument KPI’s
Monitor met dit instrument de KPI’s van de academie en bespreek de resultaten. Het monitoren helpt de academie om de huidige situatie te evalueren en duidelijke, haalbare doelen voor de toekomst te stellen. De uitkomsten neem je mee naar het gesprek dat je voert met behulp van de gespreksplaat.
Gespreksplaat
Gebruik de gespreksplaat bij een MT- en/of teambespreking om te kijken naar de vraagstukken binnen de academie die digitale leermaterialen raken. Welke veranderingen lopen er al in jullie academie en waar kan deze beweging een bijdrage aan leveren? Het resultaat van het gesprek is het vaststellen van jullie ambitie.
Onderzoek naar gebruik boekenlijst
Toets bij studenten het gebruik van de boekenlijsten door de Enquête boekenlijsten in te zetten. En bespreek welke ambitie daaruit voortkomen. Hoe beoordelen studenten deze lijst eigenlijk? Hebben ze de boeken aangeschaft? Zo niet, met welke reden was dat? En de boeken die ze wel hebben gekocht, zijn deze gebruikt en waren ze nuttig? De feedback van studenten op het gebruik van onze boekenlijsten evalueren. Zo stellen we onszelf in staat om nieuwe keuzes te maken en boekenlijsten samen te kunnen stellen die realistisch is en van meerwaarde is voor de student.
Enkele suggesties om te komen tot een implementatie-aanpak:
1. Oriënteer waar je eenvoudig kunt beginnen met (nieuwe) open digitale leermaterialen. Bijvoorbeeld als:
je toch al werkt aan nieuwe leermaterialen, bijvoorbeeld als jullie werken aan een nieuwe curriculum of een nieuwe opleiding/AD-traject/minor/cursus opzetten.
jullie de boekenlijst herzien. Onderzoek eens of er boeken zijn die in verhouding erg duur zijn, bijna niet door studenten worden aangeschaft of waar jullie maar enkele hoofdstukken uit gebruiken.
er ruimte in het curriculum is waarin studenten zelf kunnen werken aan leermaterialen.
2. Verzamel de bouwstenen voor je aanpak: focus, drijfveren, governance en mogelijk jullie tijdspad.
Team ADL nodigt de portefeuillehouder binnen jullie academie uit voor het focusgesprek (voor de zomer van 2026) en een implementatiegesprek (najaar 2026). Tussendoor vragen of hulp nodig? Neem via aanpakdigitaleleermaterialen@han.nl contact met ons op om te sparren.
3. Professionaliseren
Wat hebben de medewerkers van jouw academie nodig om te kunnen werken met open digitale leermaterialen? Hieronder vind je de tools waarmee je met je team aan de slag kan en het aanbod op het gebied van professionalisering.
De tools
Als manager speel je een belangrijke rol in het stimuleren en faciliteren van de professionalisering van docenten op het gebied van digitale en open leermaterialen. Dit vraagt om het creëren van ruimte, richting en samenhang binnen het team.
Start met inzicht en bewustwording binnen het team: breng samen met je team in kaart wat de huidige kennis en vaardigheden zijn op het gebied van digitale en open leermaterialen. Stimuleer reflectie op waar het team staat en hoe verschillende expertises elkaar kunnen aanvullen. Niet iedereen hoeft immers hetzelfde niveau of dezelfde expertise te hebben; juist de diversiteit binnen het team kan waardevol zijn.
Stimuleer professionalisering: laat teamleden passende vormen van professionalisering kiezen die aansluiten bij hun eigen ontwikkelbehoefte en niveau. Maak het gesprek hierover expliciet en ondersteun bij het kiezen.
Faciliteer toepassing in de onderwijspraktijk: moedig docenten aan om het geleerde actief toe te passen in hun onderwijs. Creëer ruimte om te experimenteren met digitale en open leermaterialen en stimuleer samenwerking binnen het team, bijvoorbeeld door rollen te verdelen en gezamenlijk materialen te ontwikkelen en te verbeteren.
Stimuleer het delen van kennis en ervaringen: creëer een cultuur waarin het delen van inzichten, ervaringen en materialen vanzelfsprekend is. Maak gebruik van interne en externe (community) platforms om dit te ondersteunen. Door structureel kennis te delen en op elkaars werk voort te bouwen, wordt niet alleen de individuele ontwikkeling versterkt, maar ook die van het team en de organisatie als geheel.
Begin met inzicht. Wat weet je al over open leermaterialen? Waar zit jouw kracht? En waar kun je nog groeien? Doe de Open Leermaterialen Competentiescan via de HAN Academy en krijg helder inzicht in je kennis en vaardigheden. Wat weet je bijvoorbeeld al over:
Open leermaterialen zoeken en beoordelen
Materiaal aanpassen en hergebruiken
Eigen materiaal delen
Open leermaterialen slim inzetten in je onderwijs
Na de scan zie je meteen waar je staat en op welke thema's je verder kunt ontwikkelen.
Gebruik bestaande tools en handreikingen in het stappenplan leermaterialencyclus (inloggen met een HANaccount). Maak gebruik van ontwikkelde formats, richtlijnen en hulpmiddelen rondom open leermaterialen en auteursrechten. In het stappenplan vind je deze materialen geordend per stap in de leermaterialencyclus.
Heb je vragen over hoe je jouw team kunt laten ontwikkelen op het gebied van digitale en open leermaterialen? Of wil je sparren over hoe dit past binnen verschillende rollen en niveaus in je team? Het team ADL denkt graag mee over de mogelijkheden. Samen kijken we wat het beste aansluit bij de ontwikkelbehoeften van jouw team. Stel gerust je vragen via aanpakdigitaleleermaterialen@han.nl.
4. Motiveren en stimuleren
Hoe motiveer je medewerkers van jouw academie om te gaan werken met open digitale leermaterialen? Hieronder vind je een toelichting op jouw rol en tips hoe je dit kunt aanpakken.
De tools
Erkennen en waarderen
Open en digitale leermaterialen worden pas echt gebruikt als medewerkers zich gezien, gesteund en gewaardeerd voelen in het gebruik hiervan. Als leidinggevende heb je daarin een belangrijke rol. Je helpt motivatie groeien door richting te geven, ondersteuning te bieden en inzet en impact zichtbaar te maken. Medewerkers raken vooral gemotiveerd wanneer ze de waarde zien, ruimte krijgen, zich bekwaam voelen en samen kunnen werken.
Het goede voorbeeld geven
De beste manier om mensen mee te krijgen is door zelf het goede voorbeeld te geven, dus:
Volg ook zelf de e-module “Kennismaken met open leermaterialen” en laat met de Edubadge zien dat jij kennis in huis hebt over open digitale leermaterialen.
Deel zelf jouw kennis en kennisproducten open.
Deel de waarde van open en digitale leermaterialen met je collega’s.
In dit overzicht vind je 11 praktische bouwstenen die jou helpen medewerkers aan te slag te laten gaan met open en digitale leermaterialen.
