‘HET BEGINT MET EEN VRAAG'

Sinds februari 2025 is Johan Steenbergen lector binnen de Academie Sport en Bewegen. Wat hem aanspreekt in die rol? De mogelijkheid om onderzoek, onderwijs en praktijk bij elkaar te brengen. Een vraag van een docent, sportorganisatie of gemeente kan het begin zijn van onderzoek waarmee mensen daadwerkelijk verder kunnen. "Het moet ook echt een toepassing krijgen", benadrukt Johan. Dat kan op verschillende manieren: actuele kennis voor studenten, een aanpak die een trainer kan gebruiken of inzichten waarmee een gemeente haar beweegaanbod verbetert. Wetenschappelijke publicaties horen daarbij, maar de ambitie reikt verder. De kennis moet ook haar weg vinden naar de gymzaal, het sportveld, de wijk en het klaslokaal.

Die verschillende omgevingen passen bij het brede karakter van het lectoraat. De HAN leidt sport- en beweegprofessionals op die op allerlei plekken terechtkomen: in het onderwijs, bij sportverenigingen en sportbonden, bij gemeenten of in commerciële organisaties. Het onderzoek sluit aan op die veelzijdigheid. Het lectoraat bouwt voort op onderzoek dat al langer binnen de academie plaatsvindt. Dat is samengebracht in drie onderzoekslijnen:

• Een Sportief en Excellerend Nederland, onder leiding van associate lector Sebastiaan Platvoet, richt zich op kansen om sportieve mogelijkheden te ontwikkelen, met ruimte voor plezier en prestaties.
• Inspanning voor Prestatie en Gezondheid, geleid door associate lector Jan-Willem van Dijk, onderzoekt hoe fysieke inspanning kan bijdragen aan sportprestaties en gezondheid
• De Maatschappelijke Waarde van Bewegen en Sport, met associate lector Willem de Boer, kijkt naar de betekenis van sport en bewegen voor onder meer gezondheid, geluk en welvaart.

Samen bieden deze lijnen ruimte aan uiteenlopende vragen. Van de motorische ontwikkeling van kinderen en de belasting van sporters tot de impact van een sportevenement op een stad.

"De onderzoekslijnen stáán inmiddels", vertelt Johan. Er worden aanvragen ingediend en gehonoreerd, opdrachten uitgevoerd en samenwerkingen opgebouwd. Binnen die brede koers krijgen twee onderwerpen extra aandacht: vrouwen in de sport en fietsen. Bij genderongelijkheid gaat het bijvoorbeeld om de vraag waarom relatief weinig vrouwen trainer of coach worden. Maar ook: waarom haken meiden op een bepaalde leeftijd af bij de sportvereniging? En wat is er nodig om meisjes en vrouwen veilig te laten sporten en bewegen in de openbare ruimte?

Het thema fietsen roept weer andere vragen op. Hoe ontwikkel je fietsvaardigheid? Wat maakt fietsen veilig? En hoe kun je jongeren stimuleren om vaker op de fiets te stappen? Het zijn herkenbare onderwerpen waarbij meerdere vakgebieden samenkomen. Onderzoek kan helpen om te begrijpen wat er speelt en welke veranderingen kansrijk zijn. Het doel is om die inzichten vervolgens bruikbaar te maken, bijvoorbeeld in een advies voor een gemeente of een aanpak voor professionals. Die praktische toepassing loopt als een rode draad door het gesprek. Johan noemt onder meer kennis voor talentprogramma’s bij sportbonden, voedingsadviezen voor topsporters en onderzoek naar sportevenementen en wijken met kwetsbare groepen.

Ook in zijn intreerede, De gelaagde werkelijkheid van sport en bewegen: meer dan Haarlemmerolie, staat de betekenis voor mensen centraal. Sport kan veel bijdragen, maar positieve effecten ontstaan niet vanzelf. Wat iemand nodig heeft, verschilt per persoon en omgeving. Bovendien zijn plezier, spelen en jezelf ontwikkelen op zichzelf al waardevol. Die brede blik wil Johan ook sterker verbinden met de regio. "Naast sportorganisaties en onderwijsinstellingen zoekt het lectoraat aansluiting bij partijen die werken aan leefbaarheid, inclusie en welzijn. Sport en bewegen kunnen daar een bijdrage aan leveren, als onderdeel van een bredere aanpak."

Johan doet ook een oproep. Of je nu student, docent of professional bent: je bent altijd welkom om een vraagstuk voor te leggen. Ook wanneer je nog niet precies weet hoe daar een onderzoek uit zou kunnen ontstaan. "Het begint met een soort nieuwsgierigheid: hé, hoe zit dat eigenlijk in elkaar?" Elk vraagstuk kan interessant zijn voor het lectoraat. Door erover in gesprek te gaan, wordt duidelijk waar mogelijkheden liggen en wie kan meedenken. Zo wil Johan verder bouwen aan een lectoraat dat zichtbaar is, toegankelijk blijft en samen met anderen werkt aan beter sporten en bewegen