De kracht van de Twin Transition: digitale en duurzame verandering in de praktijk
Hoe kunnen organisaties de integratie van de digitale en duurzame transitie versnellen en tegelijkertijd wet- en regelgeving naleven en bijdragen aan een efficiëntere inzet van middelen? Lisette van Rijn-Nannenberg zoekt naar het antwoord binnen haar Professional Doctorate bij de HAN.
De Twin Transition staat centraal voor Lisette van Rijn-Nannenberg. De komende jaren zet ze zich in om impact te maken met een praktische en wetenschappelijk onderbouwde veranderaanpak, geschikt voor zowel publieke als private organisaties. Het hart van de veranderaanpak wordt een praktische toolbox: een set hulpmiddelen, die organisaties ondersteunt in het maken van keuzes en het plannen van acties bij de integratie tussen de digitale en duurzame transitie.
Wat is Twin Transition?
De Twin Transition gaat over het integreren van de digitale en duurzame transitie. Digitalisering biedt kansen, maar kent ook een milieu-impact. De ICT-sector veroorzaakt bijvoorbeeld 2–4% van de wereldwijde CO₂-uitstoot en datacenters gebruiken ongeveer 2% van alle elektriciteit. Tegelijkertijd groeit de vraag naar grondstoffen voor hardware.
De Europese Commissie ziet deze dubbele transitie als cruciaal voor een duurzame en concurrerende toekomst. Technologie kan verduurzaming versnellen, maar alleen wanneer we de schaduwkant van digitalisering actief meenemen.
Een nieuwe stap met een duidelijk doel
Op 1 november 2025 begon Lisette van Rijn aan haar Professional Doctorate (PD) bij de HAN. Ze verwacht hier de komende 6 jaar parttime aan te werken, het traject draait om praktijkgericht onderzoek met directe waarde voor organisaties. Voor haar voelt dit als een logische stap. “Ik wil niet alleen onderzoek doen”, zegt Lisette. “Voor mij is het belangrijk dat organisaties concreet met mijn bevindingen aan de slag kunnen.”
Bijzonder is dat Lisette de eerste externe kandidaat is in het domein Techniek & Digitalisering, hierbij niet bij de HAN werkt en toch het PD-traject volgt. Ze werkt bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, dat haar de kans biedt om dit onderzoek uit te voeren. Daarnaast ontvangt ze een beurs van SIA, de Nederlandse subsidie-organisatie voor praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek. “Daardoor kan ik mij nu richten op een veranderaanpak. Dit is een manier om de digitale én duurzame transitie tegelijk te versnellen en ondertussen wet- en regelgeving na te leven en bij te dragen aan een efficiëntere inzet van middelen.”
Waarom de Twin Transition nú belangrijk is
Tijdens haar masteropleiding Business & IT bij Nyenrode ontdekte Lisette dat veel bestuurders wel wíllen versnellen, maar in de praktijk vastlopen door een gebrek aan handelingsperspectief. Voor haar MBA-thesis interviewde ze bestuurders van toonaangevende publieke en private organisaties. Daaruit bleek dat de milieubelasting van IT en de manier waarop digitalisering kan bijdragen aan duurzaamheidsdoelen, niet voor iedereen even zichtbaar is.
Lisette vertelt: “Na het behalen van mijn diploma sprak ik vanuit passie voor het onderwerp bestuurders over het strategisch raamwerk, dat ik eerder ontwikkelde. Abstracte, strategische modellen vormen een basis om het bewustzijn te vergroten en constructieve, verkennende gesprekken te voeren. Maar ik begreep van bestuurders ook dat organisaties vooral behoefte hebben aan concrete tools en handelingsperspectief: duidelijkheid over hóe je de Twin Transition versnelt.”
Van strategie naar doen
“Die versnelling komt er pas echt, wanneer we strategie vertalen naar doen”, zegt Lisette. De toolbox die ze gaat ontwikkelen, biedt die praktische hulp. “Daarin vind je straks bijvoorbeeld een serious business game, een techradar en een roadmap. Die zijn bedoeld om inzicht te krijgen in waar je staat, keuzes te maken, acties te plannen en voortgang te monitoren. Ik stel mijn onderzoek en de ontwikkelde veranderaanpak open source beschikbaar, met open toegang tot het bronmateriaal. Dit doe ik om kennisdeling en samenwerking te stimuleren. Zo is het direct in de praktijk toe te passen”, licht Lisette toe.
Leren door te doen
De aanpak van Lisette is volledig agile. Dat betekent dat ze bij het opleveren van een onderdeel, dit direct in de praktijk test. Ze vertelt: “Zo blijft alles wat ik ontwikkel relevant. In 6 jaar kan er veel veranderen: het is belangrijk om in te blijven spelen op nieuwe ontwikkelingen.”
De eerste stap is een 0.1 versie van de toolbox, gebaseerd op data die ze ophaalde via interviews, netwerkevents en congressen. Daarnaast verdiept ze zich nu in Life Cycle Management, een strategische benadering voor het beheren van de volledige levenscyclus van een product of dienst. Dit om te onderzoeken hoe je hardware gedurende die cyclus, van productie tot recycling, duurzaam beheert. Sinds de start van haar PD-traject krijgt ze hiervoor bij diverse circulaire IT-bedrijven een kijkje achter de schermen. “Het is heel interessant om zo dicht bij de bron inzicht te krijgen in de circulariteit van IT. Naast mijn interviews gebruik ik deze praktijkervaringen om modellen te ontwikkelen die organisaties écht verder helpen”, legt Lisette uit.
Brug tussen publieke en private partijen
In het PD-traject richt Lisette zich bewust op publieke én private partijen. “Private organisaties zijn vaak veel verder in de realisatie van hun Twin Transition”, geeft Lisette aan. “Ze hebben de overheid nodig om verder te versnellen. En de overheid kan weer leren van ervaringen uit het bedrijfsleven. Ik zie mooie kansen in de publiek-private interactie.”
Nieuwe dingen leren, grenzen bewaken
Lisette start vol vertrouwen en enthousiasme aan haar PD-traject. Zijn er ook nog persoonlijke uitdagingen? “Het ontwikkelen van een serious business game is helemaal nieuw voor me. Gelukkig heb ik een sterk netwerk dat meedenkt. Daarnaast is mijn enthousiasme voor mijn vak misschien een valkuil, zeker in combinatie met mijn functie bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ik moet mijn tijd goed bewaken. Naast de waardevolle contacten met mijn netwerk heb ik ook ruimte nodig om data en praktijkervaringen te verwerken en mijn inzichten en ideeën uit te werken.”
Impact boven titel
De HAN, Hogeschool Utrecht (HU), Logius en KPMG begeleiden haar in het PD-traject. Over anderhalf jaar volgt een go/no go-moment. Lisette: “De Professional Doctorate bevindt zich in een pilotfase. Hierdoor moeten we nog wat zaken uitwerken. Zo zou ik het interessant vinden wanneer HAN- of HU-studenten een rol in mijn onderzoek spelen. Dit is bij interne kandidaten veel vanzelfsprekender dan bij externe kandidaten.”
Voor sommige mensen is een PD een opstap naar een academische titel. Voor Lisette ligt de waarde in iets anders. “Ik wil impact maken en organisaties een concrete, toetsbare en toepasbare veranderaanpak bieden die helpt om inzicht te creëren, keuzes te maken, acties te plannen en voortgang te monitoren. Een aanpak waarmee ze de Twin Transition écht handen en voeten geven. Komt daar uiteindelijk een titel uit? Leuk, maar het is geen doel op zich.”
Bronnen
Freitag, C., Berners-Lee, M., Widdicks, K., Knowles, B., & Blair, G. (2021). The climate impact of ICT: A review of estimates, trends and regulations. [Pre-print]. Retrieved from: 2102.02622
Takci, M. T., Qadrdan, M., Summers, J., & Gustafsson, J. (2025). Data centres as a source of flexibility for power systems. Energy Reports, 13, 3661–3671. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2025.03.020
Publications Office of the European Union. (2022). Towards a green & digital future - Publications Office of the EU. Publications Office Of The EU. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/58c3af16-f692-11ec-b976-01aa75ed71a1/language-en
