Geen CSRD-verplichting, toch rapporteren?
Met het Europese Omnibus-vereenvoudigingspakket lijkt de druk op duurzaamheidsrapportage voor een deel van de bedrijven af te nemen. Minder ondernemingen vallen onder de directe verplichting van de CSRD.
Wie denkt dat dit leidt tot minder aandacht voor duurzaamheid, komt echter bedrogen uit. Integendeel: juist nu blijkt hoezeer strategische vraagstukken op het gebied van duurzaamheid in de praktijk van ondernemingen spelen en hoe duurzaamheidsrapportage daarbij kan helpen.
Bedrijven stoppen niet met rapporteren
Uit recent onderzoek van osapiens (Duurzaam Ondernemen, 2026) blijkt dat maar liefst 90% van de ondernemingen die buiten de CSRD-scope vallen, hun rapportageactiviteiten wil behouden of zelfs uitbreiden. Wat ooit begon als compliance, ontwikkelt zich razendsnel tot een integraal onderdeel van bedrijfsvoering en besluitvorming. Voor financieel professionals heeft dat belangrijke gevolgen.
Van verplichting naar strategisch instrument
De belangrijkste verschuiving is misschien wel dat duurzaamheidsrapportage steeds minder wordt gedreven door regelgeving, en steeds meer door strategische overwegingen. Ondernemingen gebruiken duurzaamheidsdata actief bij operationele planning, innovatie en investeringsbeslissingen. Daarmee verschuift de functie van rapportage: van verantwoording achteraf naar sturing vooruit. Die ontwikkeling sluit aan bij een bredere trend die ook door PwC (PwC, 2026) wordt gesignaleerd. Duurzaamheid wordt steeds vaker gezien als een manier om waarde te creëren en risico’s te beheersen. Ondernemingen die duurzaamheid integraal onderdeel maken van hun operatie, zijn beter in staat om onzekerheden te reduceren, kapitaal effectiever in te zetten en stabielere rendementen te realiseren.
De rol van de accountant verandert
Voor financieel professionals betekent dit dat hun rol verder opschuift richting adviseur. Kijk bijvoorbeeld naar de rol van accountant. Waar duurzaamheidsrapportage aanvankelijk vooral een ‘extra’ verplichting leek, wordt het nu een vast onderdeel van het strategische gesprek met klanten. Dat geldt zeker voor het mkb. Veel middelgrote en kleinere organisaties beschikken niet over een sustainability manager. Zij kijken juist naar hun eigen coltroller, accountant of financieel adviseur voor ondersteuning: bij het interpreteren van wet- en regelgeving, het vormgeven van de strategie, het inrichten van processen en het opstellen van betrouwbare informatie voor besluitvorming.
De duurzaamheidsparadox
Op het eerste gezicht lijkt het Omnibus-pakket de complexiteit te verminderen. In de praktijk gebeurt echter het tegenovergestelde. Minder verplichtingen betekent namelijk ook meer ruimte voor eigen invulling en daarmee meer keuzes en verantwoordelijkheid. Ondernemingen moeten hun weg vinden in een landschap van verschillende kaders en standaarden, zoals de CSRD, VSME, GRI en ISSB. Tegelijkertijd verwachten stakeholders aanpassingen in strategie, businessmodellen en verantwoording daarover middels consistente, vergelijkbare en betrouwbare informatie.
Waar begin je?
Voor veel mkb’ers, en hun financieel professionals, zit de grootste uitdaging niet in de intrinsieke motivatie, maar in de ambitie en uitvoering. Ze weten dat duurzaamheid relevant is, willen een bijdrage leveren, maar zoeken naar houvast: waar begin je, wat is echt belangrijk en hoe maak je het concreet? Voor (financieel) professionals die deze rol verder willen ontwikkelen, is het belangrijk om niet alleen de ontwikkelingen en kaders te kennen, maar vooral te begrijpen hoe je duurzaamheid vertaalt naar de praktijk van ondernemingen. Hoe voer je bijvoorbeeld een materialiteitsanalyse uit? Wat doe je met het resultaat daarvan? Hoe bepaal je de ambitie? Welke KPI’s zijn relevant voor de uitvoering? En hoe richt je processen zo in dat duurzaamheidsinformatie niet alleen betrouwbaar is, maar ook integraal onderdeel wordt voor sturing en monitoring? Om (financieel) professionals hierin te ondersteunen, biedt de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) de cursus ‘CSRD en ESG: aan de slag met duurzaamheid’.
Meer weten?
Wil je concreet en praktisch aan het werk met duurzaamheid en ESG? De HAN biedt de cursus ‘CSRD en ESG: aan de slag met duurzaamheid’. De eerstvolgende editie start op 12 mei. Kijk hier voor meer informatie.
In drie bijeenkomsten leer je hoe je:
- duurzaamheid integreert in de bestaande strategie;
- een materialiteitsanalyse uitvoert en borgt in de PDCA-cyclus;
- werkt met CSRD, VSME en ESRS;
- relevante KPI’s bepaalt en vertaalt naar rapportage voor sturing en monitoring.
Bronnen:
(1) Van Der Molen, F. (2026, 4 maart). Europese bedrijven rapporteren door over duurzaamheid, ook zonder CSRD-verplichting. Duurzaam Ondernemen. https://www.duurzaam-ondernemen.nl/europese-bedrijven-rapporteren-door-over-duurzaamheid-ook-zonder-csrd-verplichting/
(2) PricewaterhouseCoopers. (z.d.). Sustainability ROI: Investability & Performance | PWC. PwC. https://www.pwc.com/us/en/services/esg/library/sustainability-investability-business-performance.html
