Startende leraren Hulpmiddelen begeleiding startende leraren basisonderwijs

Studenten HAN Pabo Arnhem kijken aandachtig naar laptop. Hun docent kijkt lachend toe.

Veel startende leraren in het basisonderwijs stoppen binnen 5 jaar. Na jaren studeren, kiezen ze voor een andere loopbaan. Dat is in veel beroepsgroepen een probleem en zeker in het basisonderwijs, waar een lerarentekort is. Wat kun je daar aan doen? Derk-Jan Nijman en Jeroen Melgers deden daar onde

Onderzoeker Derk-Jan Nijman: “Die eerste jaren van het leraarschap noemen we met een moeilijk woord inductiefase. Meestal hebben we het dan over de eerste 3 tot 5 jaar in het vak. Die blijken lastig. De werkdruk is veel hoger dan verwacht, de plotse verantwoordelijkheid weegt zwaar, maar belangrijk is ook dat het eigen niveau de startende leraar zo tegenvalt.” Docent Hanneke Kolkman van het Rietveld Lyceum in Doetinchem herkent dit. “Die beginperiode was frustrerend. Ik ben best wel heel idealistisch, ik wilde het anders doen. En in de praktijk bleken al die oude zeurkousen dan toch gelijk te hebben. Teleurstellend wel. Om een voorbeeld te geven: toetsen blijken toch echt nodig. Ik hoopte echt zó dat dat anders kon!”

Let op begeleiding bij persoonlijke groei

Uit onderzoek van Kenniscentrum Kwaliteit van Leren bleek persoonlijke begeleiding van starters belangrijk om uitval te voorkomen. Wie ben je als leraar, wie ben je als mens? Heb je vertrouwen in jezelf, in je kennis en handelen? Docent aan de Pabo Academie Jeroen Melgers: “De hoogopgeleide startende leraar komt net uit de schoolbanken en is plots en redelijk geïsoleerd in de eigen klas. Dat kan ondanks stages toch enorm overvallen. Zeker als de leerlingen en hun ouders anders zijn dan de opleidingsomgeving. Daardoor is er twijfel. En twijfel zorgt ervoor dat je minder ruimte voelt en hebt om te groeien, minder stuurkracht ervaart en dus meer werkdruk.”

Begeleiding, ook als het goed gaat

Vo-docent Hanneke Kolkman: “De eerste jaren is er vaak wel begeleiding. Als het goed gaat, is dat echter zo weer verdwenen in de drukte van alledag. ‘Die meldt zich wel’, denken mensen dan. Als de onvermijdelijke crisis zich dan aandient, is de drempel om hulp te vragen te hoog. En waarom zou je begeleiding bij goede starters loslaten? Het is toch ook heel nuttig te weten waarom het goed gaat?” Goed punt, vinden Derk-Jan Nijman en Jeroen Melgers. Ook dat helpt bij het vinden van vertrouwen in die eerste jaren.

Manieren om starters te begeleiden

Er zijn verschillende manieren waarop je starters die moeilijke eerste jaren kunt helpen doorkomen. Een mentor loopt mee met de starter, bezoekt lessen en coacht. De expert of rot in het vak helpt bij professionalisering en doorontwikkeling van competenties. De collega’s helpen de weg in de school te vinden, van printopdracht tot oudergesprekken. Tot slot is de starter zelf aan zet. Reflectievermogen en kritisch kijken naar zowel eigen handelen als naar wat of wie je kan helpen, helpt net zo goed.

Hulpmiddelen voor begeleiding van starters

De HAN heeft verschillende hulpmiddelen waarmee basisscholen werk kunnen maken van structurele begeleiding. Maak er gebruik van!

Meer informatie?

Heb je vragen over hulpmiddelen of project? Neem gerust contact op met Senior onderzoeker HAN Kwaliteit van Leren, Derk-Jan Nijman