Mahbubani op HAN/NRC Publiekslezing: ‘Deel westerse macht met Aziaten’

Macht leren delen

Een lesje ‘omgekeerde globalisering door je te verplaatsen in de beweegreden van andere culturen’. Volgens de hoogleraar is het Westen beter af als het leert haar macht te delen, vooral met landen uit Azië. Is de gong geslagen die een nieuwe Eeuw van Azië aankondigt?

Globale verandering

Kishore Mahbubani, voormalig diplomaat en momenteel hoogleraar Openbaar Bestuur en decaan bij de Lee Kuan Yew School of Public Policy aan de Nationale Universiteit van Singapore, noemt het de hoogste tijd dat wij (het Westen) inzien dat de wereld verandert. Een wereld waarin verschillende samenlevingen naast elkaar bestaan, met verschillende waarden en wegen naar ontwikkeling. ‘Waarom heeft België binnen het Internationale Monetaire Fonds (IMF) meer stemmen dan China? Zien we dan niet dat Aziaten de beste Westerse praktijken hebben begrepen en overgenomen, van vrije markt economieën tot innovatieve wetenschap en technologie?’, vraagt de hoogleraar zich hardop af.

Sterke speler

De Singaporees Mahbubani (geboren in 1948, zoon van Pakistaanse immigranten) houdt zijn toehoorders een spiegel voor. Op gemoedelijke toon vertelt hij dat Azië zich al jaren transformeert om terug te keren als sterke speler op het wereldtoneel. Terugkijken op de voorbije geschiedenis is daarbij onvermijdelijk. ‘Aziaten zijn al eeuwenlang heer en meester. De laatste 200 jaar is daarop eigenlijk een uitzondering geweest, waarin het Westen (Europa en de VS) domineerde.'

Geen Aziatische dominantie

'De hernieuwde opleving van Azië is voor het Westen geen bedreiging maar een prachtige kans om de macht te gaan delen,’ sneert Mahbubani. Hij is er van overtuigd dat succesvolle Aziaten het Westen niet willen domineren. Met andere woorden: Azië zal geen bedreiging vormen voor Europa. Integendeel, volgens de voormalig diplomaat willen Aziaten juist leren van pijlers van westerse wijsheid. Belangrijke pijlers als vrije markteconomie, de rechtstaat en de nadruk op onderwijs.

Kennis vergaren

Mahbubani observeert iets merkwaardigs. ‘Aziaten die tot nu toe geen toegang hadden tot de universiteit, krijgen nu wel de kans om overal ter wereld kennis te vergaren. Na een tijdje keren ze vrijwel allemaal terug en willen dan nadoen van wat ze van Westerse landen hebben geleerd.’ Hij denkt dat het Westen de nieuwe aanwas van hoogopgeleide en gekwalificeerde mensen onderschat. ‘Deze groep zal profiteren van de mogelijkheden die ze tot nu toe niet gehad heeft.’

Mensenrechten

De hoogleraar betoogt dat landen in Azië en het Midden-Oosten stap voor stap op weg zijn naar een democratische vorm die bij ze past. ‘Jarenlang kregen niet alleen landen als China en India, maar ook Rusland en Iran te horen dat ze niet democratisch genoeg waren en de mensenrechten schonden.’ Volgens Mahbubani is het tij definitief gekeerd toen bekend werd dat in het omstreden concentratiekamp Guantánamo Bay de mensenrechten zelfs door de Verenigde Staten aan de laars werden gelapt. Even daarna slikten de Aziatische landen de arrogantie van het Westen niet meer. Ze hadden nu het overtuigende bewijs in handen dat in het Westen het ook niet zo nauw neemt met de rechten van de mens.

Discussie met de zaal

De lezing roept genoeg vragen op vanuit de zaal. De discussie met de hoogleraar wordt geleid door IJsbrand van Veelen. Hij maakte eerder dit jaar voor het VPRO-televisieprogramma Tegenlicht een aflevering over het wereldbeeld van Mahbubani. De vragenstellers(-sters) proberen de hoogleraar te prikkelen. Ze willen weten of hij voorbeelden kan noemen van pijlers die Aziatische landen hebben voortgebracht, waarvan wij kunnen leren. Een duidelijk antwoord op die vraag krijgen we niet te horen, maar wel een knap staaltje van een diplomatie waarin Mahbubani opnieuw zijn visie verwoordt.

Eye-opener

De HAN/NRC Publiekslezing gaf voldoende stof om over na te denken. Studenten International Business bij de HAN bleken onder de indruk. Robert Lee Lukita, geboren in Indonesië en Elba Aquirre Gomez afkomstig uit Mexico vonden de lezing een eye-opener. ‘Het is verrassend om te horen dat het Westen zijn macht meer zal moeten delen met anderen. Een toontje lager zingen, dat zal voor het Westen vast niet gemakkelijk zijn!’

Verrast

Na afloop van de lezing vertelt Mahbubani dat hij erg ingenomen is met de reacties die zijn masterclass opleverde. ‘Hier kun je in een open sfeer verschillende standpunten en meningen met elkaar delen en dat heeft mij toch verrast.’ Ondertussen signeert hij zijn boek ‘De eeuw van Azië’, dat vele malen als zoetje broodjes over de spreekwoordelijke toonbank gaat.

Bron: HAN