Hoogleraar Dany Jacobs: 'Als het maar punten oplevert'

Bureaucratische volgzaamheid

Jacobs: 'In de meeste wetenschappen is de sterk gestegen productiviteit als gevolg van het beter monitoren van publicaties en citaties voor het allergrootste deel dus binnenparadigmatisch millimeterwerk.'

Het verbaast Jacobs dan ook niet dat de meeste van die dure producties nauwelijks gelezen worden. 'Binnen de universiteiten heeft de publicatiemeting ook tot een soort bureaucratische volgzaamheid geleid. Het doet er minder toe waar je inhoudelijk mee bezig bent, als het maar 'punten' oplevert, want daar verdien je je vrije onderzoekstijd mee.'

Toegepast onderzoek

'Overigens leidt het academisch loonslavenleger nog steeds een relatief relaxed en beschermd bestaan, zeker als je dat vergelijkt met de productiviteitsnormen die in de rest van het onderwijs (inclusief het hbo) moeten gehaald worden. Daar komt nog het statusgenot bij, het gezonde superioriteitsgevoel dat gekoesterd wordt ten opzichte van eenieder die zich met praktisch bruikbaar, meer toegepast onderzoek encannailleert. Meestal wordt dan ook afwijzend gereageerd op ieder verzoek tot deelname aan contractonderzoek, hoe interessant en relevant dat ook moge zijn.'

Bèta-techniek

Jacobs betoogt dat de ontwikkelingen in de bèta-techniek richtingen (inclusief life sciences) duidelijk het snelst gaan. 'Een boek over hersenonderzoek van 10 jaar geleden mag als voorbijgestreefd beschouwd worden en dat geldt ook voor de nanotechnologie en delen van de biotechnologie.'

'Bij de alfa's en gamma's is de wetenschappelijke dynamiek duidelijk lager. Ik verdedig dat bepaalde kennis van duizenden jaren geleden nog bruikbaar is en misschien niet eens genoeg wordt toegepast. Het is daarom wellicht niet helemaal verbazingwekkend dat zowel bij de gamma's als de alfa's in de afgelopen tijd relatief weinig is vernomen van nieuwe paradigma's.'

'Als die er al zijn (bijvoorbeeld de complexiteitstheorie) dan zijn er in die wetenschappen nauwelijks mensen mee bezig (als ze er al weet van hebben) of vindt men ze alleen maar lastig (zoals het alles relativerende postmodernisme in de filosofie). In de economie staat het heersende neo-klassieke paradigma al decennia ter discussie, maar dat mag de pret niet bederven. Negeren van alternatieven is gemakkelijker dan de wetenschappelijke confrontatie ermee aan te gaan', aldus Jacobs.

RAAK

'Bij het hbo zijn hals over kop tientallen lectoraten ingesteld en ingevuld, zonder dat men precies wist wat die lectoren moesten gaan doen. Stilaan begint het stof neer te dalen en wordt helder hoe men onderzoek bij het hbo vorm wil geven. Vraaggestuurde RAAK-programma's wijzen daarbij met behulp van de nodige subsidiegelden de weg. RAAK staat voor Regionale Aandacht en Actie voor Kenniscirculatie en geeft dus aan dat men voor het hbo vooral een regionale functie in de kennisinfrastructuur ziet.'

'Dat is in zekere mate begrijpelijk, omdat hbo-instellingen laagdrempeliger zijn voor het MKB en meer nog dan universiteiten een regionale functie hebben. Opvallend is daarbij dat voor het onderzoek bij de hbo's nu ook een heel systeem voor kwaliteitsborging wordt opgetuigd, waar dat voor andere kennisinstellingen nooit noodzakelijk is gevonden. Er bestaat dus blijkbaar twijfel over de kwaliteit van het hbo-onderzoek', besluit Jacobs zijn betoog.

Bron: HANovatie, ScienceGuide