Werken en leren bij de HAN: deeltijdopleidingen

Kathelijne van Kammen is samen met Ans Gielen instituutsdirecteur Sociale Studies (ISS). Hieronder vallen ook de deeltijd en duale opleidingen Creatieve Therapie, Culturele en Maatschappelijke Vorming, Maatschappelijk Werk en Dienstverlening, Pedagogiek en Sociaal Pedagogische Hulpverlening. Kathelijne van Kammen: “Wij zijn continu bezig met onderwijs verbeteren. Onderzoeken, zoals die worden gedaan voor de Keuzegids, zien wij als signaal om te kijken of het beeld wat wij hebben van de opleiding klopt, maar is niet de enige factor in ons beleid. De Keuzegids kijkt naar veel aspecten van studententevredenheid maar onderzoekt niet welke aspecten specifiek voor deeltijdstudenten van belang zijn of interessant.

Lange traditie

“De deeltijdopleidingen spelen een belangrijke rol voor het werkveld van ISS en kennen een lange traditie. Juist in de sector zorg en hulpverlening zijn deeltijd en duale studenten erg in trek omdat er behoefte is aan meer volwassen medewerkers met enige levenservaring. Het gaat vaak om zwaar werk met mensen die het om allerlei redenen niet redden in onze maatschappij, al dan niet tijdelijk. Dan helpt het als je als professional al stevig in het leven staat. Momenteel is in ons instituut de verhouding 4000 voltijdstudenten ten opzichte van 2000 deeltijd/duaal.” 

Toenemende belangstelling

“We zien in verschillende sectoren van ons werkveld dat het werk complexer wordt. Denk aan jeugdzorg of de zorg voor licht verstandelijk gehandicapten. Vaak gaat het om gecombineerde hulpvragen: én verstandelijk beperkt én verslaafd én gedragsgestoord. Een flink deel van onze deeltijdstudenten heeft een mbo-opleiding en werkt bijvoorbeeld in de gehandicaptenzorg. Dat is één van de werkveldsectoren waar het opscholen van medewerkers van mbo naar hbo-niveau belangrijker wordt.
Tegelijk groeit ook de vraag naar zorg en hulpverlening. Denk aan de lastige jongens die nu de diagnose ADHD krijgen, of de ‘toename’ van het aantal jongeren met autisme. Ook de vergrijzing leidt tot een grotere vraag naar zorg en ondersteuning. Het aantal medewerkers dat nodig is in de zorg en hulpverlening wordt dus niet minder. Maar er komen wel minder jongeren die een voltijdopleiding kunnen gaan doen. In de ontwikkelingen die we nu zien, verwachten we dat het belang van en de belangstelling naar deeltijdopleidingen alleen maar gaat groeien.”

De deeltijdopleidingen van ISS zijn zeer praktijkgericht en spelen in op innovaties in het werkveld. Hierdoor zijn de deeltijdopleidingen van ISS in trek, dit merken we ook door de aantrekkingskracht die onze opleidingen hebben op Duitse studenten. Een aantal grote Duitse werkgevers in de grensstreek sturen hun werknemers speciaal naar de HAN om bijgeschoold te worden.”

Deeltijd een afspiegeling van voltijd?

“We hanteren het concurrency principe: het onderwijsporgramma kan alleen gevolgd worden door deeltijdstudenten die relevant werk hebben en op hun werkplek opdrachten kunnen uitvoeren. Het programma in de opleiding moet dus goed aansluiten bij de werkervaring van de student, de kwaliteit van de opdrachten moet zo zijn dat ze inderdaad uitvoerbaar zijn op de werkplek. Tegelijk stelt het hoge eisen aan de terugkoppeling naar het leren op school. Hoe beter de opleiding aansluit op de specifieke behoefte, hoe beter de studeerbaarheid wordt ervaren. En dit komt natuurlijk weer ten goede aan het rendement. Nu is die koppeling tussen leren op school en leren op het werk nog niet altijd optimaal, dat kan beter.

Specifieke kennisbehoefte

“Daarnaast zien we dat de opleidingsvraag van deeltijders diverser is. Ze hebben meestal al ervaring in een bepaald vakgebied. Soms willen ze juist daarin hun kennis verdiepen. Een breed georiënteerde deeltijdopleiding is dan minder relevant. Maar we zien ook deeltijders die juist verbreding zoeken en over de grenzen van hun eigen werksector willen kijken.
Vraag die nu leeft is dus of we deeltijdopleidingen, voor zover mogelijk, meer moeten toespitsen voor specifieke doelgroepen.”
 

Blended learning

“Een deeltijdstudent heeft behoefte aan flexibiliteit en aan structuur. Flexibiliteit in de zin van tijd en plaats onafhankelijk. Daarop proberen we aan te sluiten door blended learning in te voeren. Via e-learning kan, naast het contactonderwijs, tijd en plaats onafhankelijke begeleiding worden gegeven. Hier zijn we eigenlijk al een aantal jaren mee bezig, maar de komende tijd willen we het deeltijd onderwijs nog sterker vormgeven vanuit het concept van blended leren. En waaraan ook behoefte is, is leren in fasen: een tijdje studeren en dat afsluiten met een certificaat, weer werken en dan weer verder studeren. Dit is nog lastig te realiseren in verband met bekostiging. Zoals gezegd hebben deeltijdstudenten ook behoefte aan structuur, ze verwachten voorspelbaarheid en betrouwbaarheid. Naast de opleiding werken ze en hebben vaak ook nog een gezinsleven; dan is het erg belangrijk om de zelfstudie strak te kunnen plannen.”

Door: Marije Peters en Thamar Elissen.