Wat is een goede docent?

Docenten

Pieter van Leeuwen is 50 jaar, heeft de opleiding conservatorium Schoolmuziek gevolgd en is docent bij CMV. Hij is al 20 jaar verbonden aan de HAN en haar voorgangers.

Diane Kamphuis is 42 jaar en docent bij het Instituut Sport en Bewegingsstudies. Ze is begonnen als docent Omgangskunde in het MBO SPW en CIOS. Ze is 19 jaar werkzaam in het onderwijs. Naast het verzorgen van onderwijs binnen de verschillende opleidingen van ISBS is zij vooral betrokken bij het taakteam studieloopbaanbegeleiding.

Annelies Moers is docente Logopedie.
Daarnaast is ze bij deze opleiding coach, trainer en studieloopbaancoördinator.

Wat is een goede docent?

Pieter: "Een goede docent is iemand, die goed kan luisteren, heel veel weet en dat vervolgens in simpele taal kan uitleggen aan studenten."

Diane: "Een goede docent is in staat om theorie en praktijk te koppelen zodat er voor de studenten duidelijke verbindingen ontstaan en de student in staat is de relatie te leggen met zichzelf en het werkveld. De docent heeft hierin een ondersteunende en begeleidende rol. En je moet natuurlijk de student zien staan, er persoonlijke aandacht voor hebben."
Annelies: "Een goede docent kan observeren, analyseren en feedback geven. Daarnaast heeft hij/zij beroepservaring. Je bent nu veel meer begeleider of coach dan vroeger. Je taak is breder geworden."

Welke rollen hebben jullie als docent?

Pieter: "Assessor, slb´er, tutor, inhoudsdeskundige, onderwijsontwikkelaar en secretaris van de examencommissie. Mooi is dat ik de rollen kan afwisselen, ze zijn allemaal leuk. De rol van na-kijker is wat minder, omdat het veel werk is, dat je ook nog alleen moet doen, en iets alleen doen vind ik wat minder."

Diane: "Ik zie mezelf als begeleider van het leerproces van de student. Dus ik zie het als mijn taak het beste uit de student te halen en deze te ondersteunen en te begeleiden. Overdragen wat belangrijk is voor de student zodat deze verbaasd staat over de inzichten die hij/zij krijgt. Studenten input geven, triggeren, vaardigheden leren waarmee ze zelf aan de slag kunnen, hen coachen. Ook is het belangrijk balans te zoeken tussen kennisoverdracht en vaardigheden bijbrengen. En natuurlijk is het mijn rol om studenten te motiveren zelf aan de slag te gaan."

Annelies: "Ik ben slb´er, studieloopbaancoördinator, assessor, coach (ik begeleid een onderwijsgroep van een periode) en begeleider van het werkplekleren. Daarnaast ben ik nog trainer van de ´Laryngeaal onderzoek´, het leren voelen van je strottenhoofd. Als aansluitingscoördinator van de faculteit houd ik me ook bezig met de instroom en doorstroom van studenten. Als ik mijn rollen vergelijk met het oude onderwijssysteem, vind ik deze nu wel uitdagender. Vroeger was je veel meer aanbodgericht les aan het geven. De studenten namen minder initiatieven. De huidige student vind ik kritischer. Ze zijn razendsnel in het opzoeken van informatie: gebruiken veel het internet."

In welke mate vervullen jullie als docent een voorbeeldrol?

Pieter: "Ik denk met een lerende houding. Het gaat om de intentie waarmee je dingen doet en om het streven naar een bepaalde kwaliteit. Ik vind kwaliteit belangrijker dan tijd. Ik kom soms te laat omdat ik iets anders goed wil afsluiten. Verder heb ik een bepaalde openheid over wat goed en slecht gaat en kan het gesprek daarover aan gaan."

Diane: "Wat je van studenten verwacht of eist moet je zelf ook tentoonspreiden. Afspraken nakomen, op tijd komen, en goed voorbereid zijn. Ook kledingkeuze kan daarin belangrijk zijn."
Annelies: "In mijn rol als studieloopbaan-coördinator heb ik veel contact met studenten. Ik probeer altijd eerst de mails van studenten te beantwoorden. Als ze vragen hebben, moet je ze helpen. Als studenten met privéproblemen komen, probeer ik vooral rust te geven en te luisteren. Je leert de student keuzes te maken en prioriteiten te stellen bij probleemsituaties."

In hoeverre is jullie manier van werken anders geworden sinds de HOF invoering?

Pieter: "Mijn eerste reactie is: ´niet´, een docent is niet van het systeem afhankelijk. Ik heb bij het HOF moeten bevechten om het docent- eigenaarschap terug te halen, door eigenwijs te zijn. Mijn rol als slb´er is wel anders geworden. Om meerdere jaren slb´er te zijn van dezelfde studenten vind ik echt leuk.
Bij een hoorcollege in het 4e jaar denk ik dan: ´Ik ken jullie allemaal´."

Diane: "Ik ben met HOF grootgebracht. SGM is tegelijk met invoering HOF gestart. De inhoud van het curriculum is grotendeels hetzelfde gebleven maar de toetsing is ondertussen aangepast. Ook is er meer sturing in de propedeuse en meer contacttijd voor de studenten ingevoerd. Er zijn nu twee uitstroomprofielen bij SGM; Sport Management en Health Promotion. Dit is ingevoerd na inventarisatie met en feedback uit het werkveld. De docent van nu is meer begeleider en coach. Vroeger bepaalde de docent de lesstof en gaf opdrachten.
Nu heeft de student meer inspraak in het studieprogramma en wordt hij actiever betrokken bij zijn eigen leerproces. Studenten kunnen kleuring geven aan hun eigen studie doordat ze minor en stage zelf kunnen kiezen. De student staat centraal."

Annelies: "Door HOF ben je als docent minder vakspecialistisch bezig. Ik zie mijn eigen rol nu ook veel meer in competenties. Soms komen studenten met informatie waaraan je zelf nog niet hebt gedacht of die nieuw is. Nu stel je meer vragen in plaats van het antwoord al te geven. Ik denk dat het goed is dat je je sterke kanten moet vertalen naar je rollen. Er zijn ook dingen die ik wel anders zou willen zien. Zo hebben we inhoudelijk nog wel een slag te maken als het gaat om toetsing en slb. Slb zou meer ingebed moeten worden in het onderwijs, niet als een aparte lijn. Reflecteren wordt vaak neergelegd bij de slb´er, dat zou breder opgepakt moeten worden. Je moet een student leren verantwoording te nemen voor zijn leerproces."

Wat gaat goed/ niet goed in het contact met je studenten?

Pieter: "Studenten weten me te vinden, maar door de grote hoeveelheid werkzaamheden is het soms ingewikkeld om gesprekken te plannen."

Diane: "Wat goed gaat is dat de lijnen korter zijn geworden. Tijdens de lessen zoekt de student je gemakkelijker op. Ze hebben het gevoel dat je meer betrokken bent bij het proces en de opleiding.
Wat minder goed is, is dat als een student geen contact wil er ook helemaal geen contact hoeft te zijn. Dit kan lastig zijn. Je moet de verantwoordelijkheid bij de student laten, maar ze daarin wél begeleiden. Bij de één is dat gemakkelijker dan bij de ander. Sommige studenten moet je echt vragen hoe het gaat, anderen mailen uit zichzelf de stand van zaken door."

Annelies: "Studenten zoeken me snel op, de drempel is laag. Ik ben vrij direct, dat kan lastig overkomen bij de student. Ik vind niet dat je een vervelende boodschap voor studenten in een mooi jasje moet steken. Ten aanzien van het handelen en reflecteren, vind ik dat je de student niet aan het handje moet meenemen. Ik probeer ze vooral aan het denken te zetten, je moet ze geen valse hoop geven. Ik probeer niet meteen een oordeel te geven over studenten, maar probeer vooral naar ze te luisteren en te kijken. Ik vind het wel lastig om studenten te informeren als er weer wijzigingen in het lesprogramma zijn. We moeten studenten iets meer uitleggen over waarom beslissingen genomen worden, dan krijg je meer begrip. Je moet daarvoor ook de tijd nemen en dingen uitleggen. We proberen daar binnen de opleiding Logopedie steeds alert op te zijn."

Met wie werken jullie samen?

Pieter: "Met de meeste collega´s werk ik samen, het team is klein en ik zit in veel dingen en dat is wel leuk."

Diane: "Met collega-docenten, curriculumvoorzitters, het serviceteam onderwijs, stagebureau en de instituutsdirecteur."

Annelies: "Ik werk fulltime op een kamer waar tien collega´s gebruik van maken. Dan spreek je elkaar al snel. Verder werk ik eigenlijk wel met iedereen samen door de verschillende rollen die ik in mijn takenpakket heb."

Hoe zorgen jullie ervoor dat studenten tevreden zijn?

Pieter: "Als ik met studenten werk, werk ik daar voor 100% mee, nooit op halve kracht. Ik kijk goed wat er gebeurt en wat er leeft, daar stem ik op af wat ik aanbied en vervolgens vraag ik of dit is wat ze nodig hebben, ik ben voortdurend met een permanente evaluatie bezig."

Diane: "Door open te staan voor vragen van de student. Door de student als mens te zien en aan te sluiten bij datgene waar studenten mee bezig zijn. Door relatie tussen praktijk en theorie inzichtelijk te maken voor de student, waardoor het voor studenten inzichtelijk wordt op welke manier, waar en wanneer het geleerde in de praktijk gebracht kan worden. Door enthousiasme uit te stralen voor mijn vak wordt de student ook enthousiast. En door snel hun mail te beantwoorden, voor studenten een belangrijke manier van communicatie."

Annelies: "Reageren op vragen van studenten en meedenken. Ik heb niet altijd passende antwoorden, maar laat wel weten dat ik ermee bezig ben. Soms ook heel pragmatisch een vraag beantwoorden, door een student bijvoorbeeld de weg te wijzen naar de plek waar ze het antwoord kunnen vinden."

Wat zouden andere HANners kunnen overnemen van jullie werkwijze?

Pieter: "Onze afdeling is open in hoe wij de dingen georganiseerd hebben. Studenten vinden dat prettig. Als er iets mis gaat, kunnen studenten en medewerkers dat aangeven. Daar leren we als organisatie van. We houden elkaar en studenten ook een spiegel voor: naast wat er mis gaat, gaat er ook heel veel wel goed."

Diane: "Ik sta altijd open voor feedback. Zowel van collega´s als van studenten. Ik ben bereid hiervan te leren. Ik ben enthousiast en zet de student centraal."

Annelies: "Duidelijk zijn naar studenten. Dat kan betekenen dat je uitlegt wanneer je bereikbaar bent of je mail leest. Maar ook duidelijk zijn in het geven van feedback. Je moet geen valse hoop geven in een mooi verpakte boodschap."

Hebben jullie nog een tip?

Pieter: "Wees vrolijk en relativeer.
Zonder ons wordt hier ook les gegeven."

Diane: "Ga het gesprek aan met de student. Communicatie is erg belangrijk. Laat je deur open en maak tijd voor studenten die aan je deur komen. Verbinding en contact met de studenten is essentieel."

Annelies: "Dat nieuwe docenten tijd krijgen om zich het nieuwe onderwijs eigen te maken, door ze eerst te laten meelopen met collega´s. Ze moeten de tijd en de gelegenheid krijgen om vragen te stellen."

Bronnen

Anne-Mieke Zaat
Ineke Gerrits
Carlijn Brinkman