Van Marge naar Mainstreaming

Mainstreaming

Mainstreaming, -in de literatuur ook wel inclusive- of comprehensive internationalisation genoemd-, is geaccordeerd HAN beleid geworden sinds december 2009. Zoals altijd is de locale praktijk al actief geweest en is de verscheidenheid binnen de HAN als de stralen van de zon. Of minder poëtisch uitgedrukt, het volgt verschillende snelheden; snelheden van ontwikkeling die ook zichtbaar zijn in de ontwikkeling van de Europese landen binnen de gemeenschappelijke Europese Unie.

Internationale Samenwerking

Internationale Samenwerking is niet eenvoudig het bij elkaar optellen van twee activiteiten of partners en dan gewoon doorgaan. Door samenwerking veranderen de deelnemende onderdelen ook zelf in iets nieuws dat er nog niet was. In elke samenwerkingsrelatie beïnvloeden de constituerende delen elkaar en komen tot een nieuwe verhouding en een gedeeltelijk niet te voorzien resultaat. Je kunt je eigen identiteit bij samenwerking nooit vast blijven houden. Die wordt door samenwerking onherroepelijk aangetast, ontwikkeld en veranderd. Dat is in essentie ook de reden waarom mensen samen willen werken en samen willen leven: om juist boven de eigen mogelijkheden uit te kunnen stijgen! Dat lukt niet altijd. Veel samenwerkingsrelaties lopen op de klippen of leiden niet tot het gewenste resultaat en dan moeten we afscheid nemen van elkaar. Maar als het wel lukt is er intense vreugde en de opbrengst overtuigend een verbetering van kwaliteit van leven en werk en vaak zelfs gelukmakend.

University of Applied Sciences

Bestaande ‘ dat-doen-wij-hier-zo’ tradities moeten ter discussie gesteld (kunnen) worden. Te beginnen met het stellen van de vraag ‘ waarom-doen-wij-dat-zo’! Dat kan bedreigend zijn. Alleen al de vraag stellen, getuigt van durf en moed. “Waarom mag ik geen auto rijden?” , vraagt de moeder van drie kinderen in Saoedie-Arabië. Zij riskeert een arrestatie. Er is een natuurlijk spanning tussen immanentie en transcendentie, tussen behouden en vernieuwen. Allebei deze houdingen zijn van waarde. De spanningswisseling tussen beide zorgt voor ontwikkeling. De ontwikkeling van de HAN is gericht op het verder door ontwikkelen naar een University of Applied Science, gericht op het confronteren van de ‘dat-doen-wij-hier-zo’ tradities met de vraag ‘ waarom-doen-wij-dat-zo’! Een UAS is een hogeschool waar naast het traditioneel opleiden: diploma georiënteerd onderwijs, ook onderzoek, d.i. toegepast wetenschappelijk onderzoek een prominentere plaats krijgt en verweven wordt met de opleidingsverantwoordelijkheid. Toegepast kan niet zonder goede relaties met het werkveld, de professionele wereld waarvoor we opleiden en met wie we in goed contact willen en moeten blijven. Dus ook op dat terrein zal de Hogeschool haar aandacht meer gaan richten. Het is niet dat deze twee componenten (onderzoek en werkveld) nooit aanwezig zijn geweest in het opleiden van jonge HBO-ers, maar de aandacht zal hier versterkt naar uitgaan, steeds met het oog op de betekenis ervan voor de kwaliteitsverhoging van het onderwijs. Vormen van integratie van onderwijs, onderzoek en werkveld zullen de kern vormen van de toekomstige UAS.

De kwaliteit van het personeel.

Zo’n ontwikkeling vraagt om het herdenken van veel zaken. Natuurlijk als eerste en belangrijkste de kwaliteit van het personeel. Uit breed bevestigd internationaal onderzoek weten we dat de kwaliteit van het onderwijsproces en het onderwijsproduct afhankelijk is van de kwaliteit van de mensen die dat moeten doen. Dat is de basis. Het aannemen van nieuw personeel en het verder ontwikkelen van huidige werknemers verdient daarom de grootste aandacht. Waarschijnlijk zijn ook materiële voorzieningen van belang, maar ik ondersteun de gedachte die zegt: pas op voor ondernemingen die nieuwe kleren vereisen in plaats van een nieuwe drager van kleren. Als er geen sprake is van een nieuwe mens hoe zullen de nieuwe kleren dan ooit pasklaar gemaakt worden? Als U voor een nieuwe taak staat, probeer die dan maar eerst in de kleren die U hebt. Wat iedereen nodig heeft is niet iets waarmee hij kan doen, maar iets te doen, nog beter: iets te zijn.
Je kunt een aap een pak aantrekken, maar dat maakt van een aap geen man. Wat maakt ons een UAS?
 

Internationaal perspectief

Het is niet mogelijk onze eigen beperktheid en bekrompenheid te ontkennen. Ja, we zijn allen uiterst beperkt in de mogelijkheid een brede blik te ontwikkelen. We kijken veel meer door een (persoonlijk, sociaal en cultureel) gaatje dan ons lief is en willen erkennen: Wie zal zeggen hoe het zicht op het leven is voor een ander? Is er een groter wonder denkbaar dan dat wij voor een ogenblik door elkaars ogen zouden kunnen kijken?
Een eigen cultuur, een eigen grond is nodig om te kunnen zien en te kunnen leven, maar de kans op blindheid neemt toe naarmate we langer in die ene wereld blijven leven, zoals Plato duidelijk maakt in zijn beroemde allegorie van de Grot .

Het internationale perspectief zal ons beschermen tegen hevig chauvinisme, blindelingse eerbied en twijfelloze gelovigheid. Drie hoofdoorzaken van twist en strijd tussen de mensen. Ik geloof dat de radicale verlichtingsfilosofie die onlangs door Jonathan Israel zo treffend opnieuw onder de aandacht van historici en intellectuelen is gebracht, de negatieve effecten van nationalisme, ongelijkheid en onrechtvaardigheid en fanatieke religiositeit kan opheffen.
 

Leerzaam

Bijna alle 500 studenten die ik de afgelopen jaren de gelegenheid mocht geven om een studie of stage in het buitenland te integreren in hun studie, rapporteren hun groei in het besef van hun eigen positie in de gegeven Nederlandse cultuur, juist door de confrontatie met andere manieren van denken en doen in het buitenland, ook als dat dicht bij huis is, bijvoorbeeld in België. Herhaaldelijk kreeg ik uit hun mond te horen dat een studie of stageperiode verplicht zou moeten zijn voor elke student! Ook gewezen voorzitter van de Raad van Toezicht van het NUFFIC, Trude Maas, meldde in 2008 dat een substantieel verblijf in het buitenland verplicht zou moeten zijn voor alle studenten in het Hoger Onderwijs. Ger Groot, hoogleraar filosofie in Nijmegen, schrijft in de NRC van oktober 2009: “Misschien wordt het tijd voor een minder vrijblijvend aanbod en zou een studiejaar in een ander Europees land een vast onderdeel van het curriculum moeten worden”.
Ook de 250 internationale studenten die wij mochten ontvangen in de afgelopen jaren bevestigden dat de studieperiode in Nederland de meest leerzaam periode in hun leven was. 

Woodrow Wilson once wrote, “You are not here merely to make a living. You are here to enable the world to live more amply, with greater vision, and with a finer spirit of hope and achievement. You are here to enrich the world”.
I begin my reflective essay with a quote that originated one year ago from my C.A.R.E application essay. However, through my studies and experiences here in the Netherlands, I have come to realize that in these 3 short months I am the one that has been enriched by the world; I leave this place with my own hope, sense of achievement, and vision for the future. I now understand in order to enable others to “live more amply”, I must first know how to accomplish this feat within myself.
Maggie Cheek, studente uit USA, maart 2004
 

Verrijking

De studenten hebben ook ons docentenleven verrijkt en onze kennis laten toenemen van onderwijs en cultuur in Europese, Amerikaanse, Aziatische en Afrikaanse landen.
Ik heb grote groepen studenten mogen terugzien die na een verblijf in het buitenland beter gemotiveerd waren om het onderwijs aan de HAN te hervatten en beter gefocust waren op de resterende doelen tijdens de opleiding en beter zicht kregen op hun ‘stip op de horizon’, hun levensdoel. Ik hoef hier niet meer toe te lichten hoezeer het leven van jonge mensen door allerlei omstandigheden internationaal georiënteerd is geraakt. Voor mensen die gezien hun toekomstige posities leidinggevende verantwoordelijkheid zullen gaan dragen, is een internationale oriëntatie ook naar mijn overtuiging een hedendaagse voorwaarde. Ik besef dat dat door omstandigheden niet altijd mogelijk is en kom daar op terug bij de bespreking van het onderwerp internationalisation at home.
In het vervolg van mijn bijdrage zal ik aangeven wat nodig is vanuit internationaal perspectief en wat met ondersteuning van het International Office al is gedaan en wordt aangepakt.
 

Wat is al in gang gezet?

De begeleiding van internationale mobiliteit van onze studenten en van binnenkomende internationale studenten neemt toe. Het International Office (IO) ondersteunt de uitwisseling administratief, registreert en verzorgt beurzen en ontvangt studenten. Momenteel wordt een up to date softwarepakket geïmplementeerd om de registratie en communicatie met collega hogescholen en universiteiten wereldwijd efficiënt te organiseren. De opleidingen breiden hun mogelijkheden voor uitgaande studenten uit en ontwerpen nieuwe Engelstalige cursussen om internationale studenten te ontvangen. De aanwezige Engelstalige bachelor- en masteropleidingen worden actief in de markt gezet o.a. door de nieuwe Engelstalige website van de HAN. De internationale leef- en werksfeer wordt gestimuleerd door zowel docenten en studenten uit te nodigen, en in sommige gevallen te verplichten, hun Engelse taalvaardigheid op niveau te brengen. Het HAN talencentrum neemt hiertoe initiatieven en stemt het aanbod af.
Door middel van een nieuwsbrief en samenwerking met het HAN subsidie bureau maakt het IO zichtbaar welke initiatieven er loskomen uit de veelheid van opleidingen en instituten van de HAN. Initiatieven waarvan we tot voor kort geen weet hadden.
 

Internationalisation at home

Door middel van het stimuleren van projecten ondersteunt de HAN Stuurgroep Internationalisering de initiatieven op het terrein van Internationalisation at home (I@H). I@H is een van de belangrijkste speerpunten van het internationaliseringsbeleid van de HAN. Het gaat hier om de bevordering van internationaliseringmogelijkheden in het bestaande (thuis)curriculum, zodat ook de studenten die thuisblijven, door middel van literatuur, gastcolleges, casuïstiek en vergelijkingen hun toekomstig beroep in een internationaal perspectief kunnen plaatsten. Hoewel de mobiliteit van studenten op de HAN aanzienlijk is (tussen 15 en 25 % van de afgestudeerden) verwachten wij de komende jaren niet een 100% fysiek internationale ervaring in het buitenland voor onze studenten te kunnen realiseren. In dit kader zijn ook veel opleidingen bezig om interculturele kennis en leerervaring op te nemen in het reguliere curriculum. Er is zelfs een groep docenten bezig een intercultureel leeraanbod te maken voor het onderwijsondersteunend personeel. Ook dat is een activiteit om het internationale leef- en werkklimaat op de HAN verder te ontwikkelen. De Engelstalige website van de HAN heeft het BAMA aanbod (degree courses) krachtig gepresenteerd. In januari 2012 zullen ook de exchange courses (credit courses) daar prijken en een korte beschrijving van alle instituten en opleidingen van de HAN.

Wat staat er op de rol?

Het HAN beleidsplan internationalisering, zie insite International Office, somt een veelheid aan internationaliseringactiviteiten op. Momenteel staat in de steigers voor ontwikkeling:

• de selectie van strategische of preferente internationale partners. Hoe doen we dat en kunnen we op instituutsniveau of zelfs op HAN niveau gemeenschappelijke internationale partners vinden en met hen voorbij de bekende uitwisseling van studenten, ook gezamenlijk onderwijs en onderzoek organiseren; gezamenlijk publiceren; gezamenlijk projecten ontwikkelen en aanvragen?
• Meer concreet wordt er gewerkt aan het op orde brengen van de informatie op Insite voor internationale studenten met de werktitel ‘meertalige informatievoorziening’.
• Het Service Bedrijf oriënteert zich op de veranderende Hogeschool en komt op korte termijn met een actieplan om de dienstverlening ‘international proof’ te maken.
• De accreditatie van opleidingen wordt meer en meer bevraagd vanuit de vormgeving en verankering van een internationale dimensie. De tien in 2010 geaccrediteerde opleidingen werden positief gewaardeerd op de verwijzing naar en verankering van internationalisering.
• De huisvesting van internationale studenten is voor ambitieuze opleidingen en instituten van levensbelang. Uitstekend onderwijs en goede docenten trekken internationaal talent naar de HAN, die moeten dan wel goede huisvesting kunnen verwachten. Samenwerking en wellicht centrale regie wordt onderzocht om voldoende omvang en kwaliteit te kunnen bieden.
• De registratie en verbinding van de internationale personeelsmobiliteit op de HAN. Wie gaat waar naar toe en waarom? Zodat interne communicatie en afstemming mogelijk is.
• Ondersteuning van de HRM agenda van de HAN met aandacht voor de competenties van het nieuwe en huidige personeel op het terrein van internationaal onderwijs en onderzoek.

Van marge naar mainstreaming.

Het beleid van het IO ism de opleidingen is gebaseerd op een HAN beleidsplan internationalisering.
Mainstreaming is de ‘stip op de horizon’. Op weg daarnaar toe zullen veel mentale en praktische wegen verkend worden. Beslissingen en richtingen kunnen en zullen per opleiding of instituut verschillen. Een ‘couleur locale’ is onvermijdelijk en wenselijk. Het getuigt immers van bewuste keuzes in plaats van het slaafs volgen van een algemene lijn. Hoe de mainstreaming gestalte krijgt is de verantwoordelijkheid van al die intelligente mannen en vrouwen die samen de HAN vormen. Dat het gaat gebeuren is de inzet en verantwoordelijkheid van het IO en beleidsmedewerkers internationalisering van de faculteiten en het centrale HAN beleid.
 

bronnen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Allegorie_van_de_grot (november 2011)
Israel, Jonathan, (2011) Revolutie van het Denken. Radicale Verlichting en de wortels van onze Democratie. Van Wijnen Franeker. o.a. p. 76-77.