SLB voor en aan de poort: winstmoment voor beter studierendement

Studiebegeleiding

Dat een goede studieloopbaanbegeleiding hierbij een grote rol speelt, staat buiten kijf.  Men zegt immers: als studenten betere keuzes maken, zijn zij sterker gemotiveerd en behalen sneller en vaker het diploma. De HAN is zich hiervan terdege bewust, en besteedt veel aandacht aan SLB. Dat doet de hogeschool niet alleen tijdens de studieperiode, maar ook voordat studenten zich aanmelden en bij de start van de studie.

Om de begeleiding van nieuwe studenten optimaal te laten verlopen voeren de aansluit-coördinatoren van de HAN regelmatig overleg. De overleggroep bestaat uit vertegenwoordigers per faculteit, en aansluitmanager Steef Woldinga. Gezamenlijk zetten zij het aansluitbeleid, gericht op mbo-ers, havisten en vwo-ers  in de verf. Overleg met vertegenwoordigers van toeleverende scholen, bijvoorbeeld met Theo van den Bos van ROC Nijmegen, levert ook nieuwe inzichten en mogelijkheden. Hieronder een bloemlezing uit de vele acties en maatregelen, die - faculteits- of opleidingsgericht - voor een optimale begeleiding aan potentiële en nieuwe studenten worden ingezet. Daarnaast een beeld vanuit het ROC: hoe proberen zij hun studenten zo goed mogelijk voorbereid aan de HAN-poort af te leveren? Gemeenschappelijk doel: vroegtijdige aandacht voor de moeilijkheidsgraad van de studie, zachte selectie en optimale verwijzing.

Aansluiting mbo-hbo

Theo van den Bos, ROC Nijmegen: "Onze studieloopbaanbegeleiders zien loopbaanplanning – naast leren leren – als een van de meest belangrijke taken. Zij focussen in eerste instantie op het kiezen van het juiste  mbo-uitstroomprofiel en dus niet zozeer op de doorstroom naar het hbo. Omdat er de afgelopen jaren door de komst van competentiegericht onderwijs een verschuiving heeft plaatsgevonden in de begeleiding van specialist naar generalist is de rol van de decaan tevens bij de SLB terecht gekomen. Maar in de praktijk komt hier weinig van terecht. En daarom is de samenwerking tussen ons ROC en de HAN des te belangrijker geworden. Voorlichters van de HAN hebben de taak van de decaan min of meer overgenomen."

Irene Pel, aansluitcoördinator FEM: "Bij de FEM krijgen alle mbo-studenten die starten met één van onze opleidingen een motivatieformulier toegestuurd. In dit formulier vragen wij naar de vooropleiding, de oriëntatieactiviteiten die zij ondernomen hebben om tot een studiekeuze te komen en naar iets waar zij trots op zijn. Zo kunnen we alvast informatie verzamelen voor de aanstaande SLB-er bij de HAN. Is het formulier erg summier ingevuld, dan nodigen we hem of haar uit voor een studiestartgesprek. Dan praten we door over de verwachtingen, over de inhoud van de gekozen opleiding en op studeren aan het hbo."

Piet Leermakers, aansluitcoördinator GGM: "Bij de instituten en opleidingen van GGM zijn diverse acties om te komen tot een optimale instroom en aansluitend SLB-traject. IVS maakt gebruik van de door de student tijdens de introductie ingevulde data van de applicatie Kies Actief. Zo wordt de beginsituatie in kaart gebracht, van waar uit SLB verder kan. IPS maakt gebruik van studieadviesgesprekken voor de poort. Motivatiebrieven zijn aanleiding om met studenten in gesprek te gaan. Mondzorgkunde heeft dit jaar meeloopdagdelen ingezet, inclusief een studentenforum en speciaal bestemd voor mbo-ers. Aspirant MZK-studenten moeten namelijk meedoen aan een decentrale selectie, door middel van het aanleggen van een portfolio. Deze meeloopmogelijkheid is extra van belang, want mbo-ers moeten concurreren met leerlingen van havo en vwo. Het stappenplan dat MZK aanbood in de mbo´s was in de ingeleverde portfolio´s goed herkenbaar.

Startperikelen

Het ondervangen van eventuele studieperikelen wordt bij veel opleidingen in een vroeg stadium op de agenda geplaatst. Piet Leermakers: "IVS maakt tijd voor kennismaking tijdens de introductie. In de weken die daarop volgen starten de eerste individuele SLB-gesprekken en eerste coaching. Studenten maken hiervan een verslag. De keuze voor hbo-studie en de beginsituatie worden uitgebreid besproken. Ook IPS hanteert deze werkwijze. Behalve individuele gesprekken organiseren de opleidingen groepsbijeenkomsten. In gesprekken met MZK-studenten, die, wanneer zij uit het mbo afkomstig zijn, een eigen SLB-groep hebben, streeft de opleiding naar begeleiding op maat. De resultaten van de o.a. eerste toetsperiode kunnen dan ook aanleiding zijn om studenten te laten deelnemen aan studievaardigheidstrainingen of andere cursussen."

Irene Pel: "Individuele kennismakingsgesprekken signaleren mogelijke studieperikelen. Lukt het de SLB-er niet deze op te lossen, dan kan een SSLB-er helpen met regelen van bijvoorbeeld extra tentamenvoorzieningen of het maken van een tentamenplanning."

Overleg

De HAN voert regelmatig overleg met middelbare scholen, en met regionale ROC´s via het samenwerkingsverband RxH. Theo van den Bos: "In het RxH-overleg wordt gesproken over de doorstroomprogramma´s die mbo-ers in hun laatste opleidingsjaar kunnen volgen.  Dit overleg kent een hoog beheersmatig karakter. Natuurlijk is het belangrijk om startdata van doorstroomprogramma's, voorlichtingsmomenten en wijzigingen in het curriculum van het A-cluster te bespreken,  maar helaas is er op onderwijsinhoudelijk gebied nog (te) weinig afstemming. Van een echte doorlopende leerlijn is dan ook nog geen sprake."

Irene Pel: "Het RxH overleg vindt drie keer per jaar plaats; daarnaast heeft onze faculteit ook apart overleg met directies van de economische afdelingen van ROC´s in de regio. En natuurlijk zijn er ook de decanenbezoeken bij middelbare scholen. Daar komt de aansluiting tussen havo, vwo en de HAN aan de orde."

Piet Leermakers: "GGM kent verschillende contactmomenten met toeleverende scholen: informatiebijeenkomsten op locatie, op aanvraag of regulier. In het overleg met de scholen kan het nodige ontwikkeld worden, bijvoorbeeld de criteria om deel te nemen aan decentrale selectie, en procedures. De communicatielijnen moeten goed zijn en de aansluiting van het onderwijs moet duidelijk zijn; dan kunnen doorlopende leerlijnen worden verbeterd. In contacten met enkele ROC´s is het nieuwe project DOLPAR belangrijk. Dit beoogt een soepele doorstroom en daardoor meer succes in de hbo-studie, o.a. door het tot stand brengen van contacten tussen docenten en SLB-ers van de mbo- en hbo-opleidingen, een duidelijk omschreven stappenplan voor potentiële doorstromers en een buddysysteem, waarin hbo-studenten met een mbo-achtergrond nieuwelingen begeleiden."

Ontwikkeling van jongeren

Het scala aan activiteiten is breed. Toeleverende scholen doen hun best om hun SLB-activiteiten te laten aansluiten bij de ontwikkeling die jongeren op dat moment doormaken. Theo van den Bos: "Momenteel wordt er door een werkgroep binnen het ROC aan één gezamenlijk SLB-programma gewerkt. Hierbij ligt het accent op sturing aan de hand van de verschillende begeleidingsprofielen die op individueel niveau bepaald worden. Daarnaast gelden er uiteraard generieke uitgangspunten voor de SLB op het gebied van studievoortgang, informatievoorziening en loopbaanbegeleiding. De ontwikkeling van jongeren en de behoeften die bij onze doelgroep leven zijn thema's waar de komende jaren veel aandacht aan zal worden besteed. Wij laten ons daarbij onder andere inspireren door José Jansen, mbo-docent van het jaar. Zij stond aan de wieg van een 4-jarig begeleidingstraject wat studenten veel zelfinzichten oplevert. Wil een SLB succesvol zijn dan is zelfkennis bij de student een voorwaarde. Ik merk wel dat de veranderende rol van de SLB voor veel collega's flink schakelen is. Het thema komt daarom regelmatig terug bij verschillende meetings binnen het ROC Nijmegen, ook voor volgend schooljaar staat er al een ROC-brede studiedag gepland waarbij SLB centraal zal staan."

Toekomstplannen

Naast het vele dat de HAN inzet om de overgang van voortgezet onderwijs naar het hbo goed te laten verlopen zijn er uiteraard plannen om de begeleiding te verbeteren. Theo van den Bos:  "Onlangs is een start gemaakt met een ´warme overdracht´. Dit is een nieuw ontwikkeld aanmeldformulier voor het doorstroomprogramma. Hierop geeft de onze SLB-er aan hoe de student functioneert. Tevens moet de SLB-er op dit formulier toestemming geven voor deelname aan het doorstroomprogramma. Dit is wat mij betreft een eerste stap; uiteindelijk zou het zo moeten zijn dat, wanneer er aanleiding toe bestaat, er ook mondeling contact is. Deze nieuwe procedure levert twee winstpunten: de vrijblijvendheid waarmee een doorstroomprogramma in sommige gevallen gevolgd werd is verdwenen en de begeleiders op de HAN hebben direct een beeld van de sterke en zwakke punten van de student. Daardoor wordt het risico op voortijdige uitval kleiner. Ik ben blij dat de FEM deze ´warme overdracht´ in de armen heeft gesloten, omdat het veel bruikbare inzichten oplevert. De FEM wil ook de zgn. doorstroomprogramma's op het ROC weer in ere te herstellen. De doorstroomvakken zijn bij de intrede van competentiegericht onderwijs verdwenen. Er gaan nu stemmen op om deze vakken ter voorbereiding op het hbo als uitstroomvariant te erkennen. Een voorwaarde is dan wel dat er op onderwijsinhoudelijk gebied meer overleg moet plaatsvinden."

Irene Pel: "Behalve wat Theo in het voorafgaande aanhaalt willen wij voor havisten ook  verdere verbeteringen doorvoeren. Ook van hen zouden we graag motivatieformulieren  ontvangen en hen uitnodigen voor studiestartgesprekken. Andere toekomstige activiteiten ´voor de poort´ zijn studiekeuzetrajecten en workshops."

Piet Leermakers: "Bij mondzorgkunde zal een kleine groep studenten deelnamen aan het DOLPAR-project. De opleiding levert studentmentoren. De werving vindt momenteel plaats. Zij gaan de nieuwelingen begeleiden in ´hoe studeren aan het hbo in werkelijkheid is´. De studentmentor kan vragen over opleiding, onderwijs, aanpak van de studie en praktische zaken uit eerste hand beantwoorden. De mentoren kunnen een rol spelen bij de overgang mbo-hbo, maar worden ook later tijdens de studie op maat ingezet als studenten tegen problemen of vragen aanlopen.

Bij IVS overweegt men ´Kies actief´ voor de poort in te zetten, maar dat is afhankelijk van de evaluatie van dit instrument. IPS heeft onlangs een nota opgesteld waarin adviezen voor de verbetering van het studierendement worden gepresenteerd. Deskundigheidsbevordering voor SLB-ers komt daarin aan de orde, evenals de ´standaardeisen´ waaraan een SLB-er zou moeten voldoen, zijn onderwijsgevende rol, en sociale contacten met de studenten. Kortom, de kwaliteitseisen voor SLB-ers liggen hoog. Uitgangspunt in SLB is de dialoog en binding met de student. Zolang SLB-contacten een monoloog zijn, en administratief gericht, blijft er werk aan de winkel.

Redactie HANovatie

Lees meer over Kies Actief: www.kiesactief.nl

Lees ook over SLB-training Kiezen is een Kunst: http://www1.han.nl/insite_new/hanovatie/content/item.xml?id=27971