Narratief! Wablief? Ieder zijn eigen verhaal

28 november 2012
Meike Heessels

‘Narratief werken was voor mij onbekend terrein. Naarmate ons onderzoek vorderde, leerde ik het begrip niet alleen kennen, maar heb ik ook ervaren hoe breed inzetbaar deze methode is.’ Dit schrijft een SPH-studente over haar ervaringen met narratief onderzoek. Zij schreef samen met 4 medestudenten het boek Narratief! Wablief? Dr. Meike Heessels, onderzoeker bij het Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief én CMV-docent, vertelt meer over deze onderzoeksmethode.

‘Bij narratief onderzoek staat het verhaal van de verteller centraal, zijn of haar signaal, vraag of doelstelling’, legt Meike uit.’Het is een vorm van interpretatief onderzoek. Het verhaal van de verteller is het vertrekpunt om op zoek te gaan naar gebeurtenissen, de manier waarop de verteller die ervaart en de betekenissen die de verteller er aan geeft’. Mensen zijn verhalende en dialogische wezens. Door middel van verhalen kunnen mensen zichzelf uitdrukken, elkaar helpen en elkaar ontmoeten. De dialoog is een belangrijke stap bij het naar boven halen van informatie. Tijdens  dialogen worden de gebeurtenissen, die mensen mee maken, geselecteerd, geordend en met elkaar in verband gebracht. Bij narratief onderzoek wordt geen onderzoek gedaan naar mensen, maar met mensen.’

‘Ook in het bedrijfsleven wordt deze manier van onderzoek steeds meer gebruikt. De verhalen van bijvoorbeeld de gebruikers van een gebouw (kantoor, ziekenhuis, winkelpand) of  openbare ruimte (wijk, park, weg) leveren diverse interessante gegevens op die je met standaard vragenlijsten meestal niet boven tafel krijgt. Zeker als het gaat om informatie waarbij emoties of taboes een rol spelen. De narratieve methode is dus een waardevolle aanvulling op andere onderzoeksmethoden.’ 
 

Leren werken met vraagpatronen

Aanleiding voor het uitgeven van het boek Narratief! Wablief? was het onderzoek dat de 5 SPH-studenten voor hun afstudeeropdracht uitvoerden. Zij onderzochten de ervaringen van docenten van de opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV) met narratief onderzoek en narratief werken.

Meike: ‘Er is geen twijfel over het nut van het onderzoeken van de betekenis van verhalen van cliënten in de hulp- en dienstverleningscontext. Er is nog wel handelingsverlegenheid hoe zo’n onderzoek in te richten en te begeleiden en hoe het werken met verhalen geïmplementeerd kan worden.’

De systematiek om de verhalen naar boven te krijgen en om deze verhalen te analyseren bestaat uit een achttal stappen. Deze stappen staan beschreven op de CD-ROM ‘De standaardvraag voorbij, leren werken met vraagpatronen’. De CD-Rom is achterin het boek bijgevoegd. 

Meike: ‘Met dit boek en de  CD-ROM worden docenten uitgedaagd om samen met studenten en collega’s narratief te werken en narratief onderzoek binnen het onderwijs inhoud en vorm te geven.’
 

Zelfs stilte kan een verhaal vertellen

In het boek worden 11 creatieve werkvormen beschreven. Deze werkvormen nodigen uit om op creatieve wijze verhalen naar boven te halen bij mensen. Daarnaast scheppen de werkvormen de gelegenheid om met de verkregen verhalen te werken of een onderzoek te starten.

Niet alleen ‘woorden’ halen verhalen naar boven, ook gebruiksvoorwerpen, beeldtaal (foto’s, kaarten, film), lichaamstaal kunnen hiervoor worden ingezet. De werkvormen die aan bod komen zijn:

  • Schrijven van een levensverhaal
  • Digital storytelling
  • Tekening van de toekomst
  • De visuele prikkelmethode
  • Het maken van een schatkaart, inspirerende kaarten
  • Muzikale verhalen
  • Herinneringen naar boven krijgen
  • Spelen met associaties
  • Levensgroot
  • Open interview

Wil je meer informatie?

Neem contact op met het Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief.
 

Door Petra Verhagen