'Mindfulness in het onderwijs'

Mindfulness

In de etalagebijeenkomst van woensdag 12 januari jl. ervoer wederom een zéér grote groep belangstellenden de meerwaarde van 'mindfulness'. De etalagebijeenkomst is al twee keer succesvol in Nijmegen georganiseerd Dit keer is de bijeenkomst in Arnhem.
De trainers Ton Backus en Nicole Schoonbrood - beiden trainer, supervisor, coach en opleider bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - nemen ons mee in de wereld die 'mindfulness' heet.

Wat is het?

´Mindfulness´ is vanuit de VS komen overwaaien door mindfulness-guru Jon Kabat-Zinn. In de VS wordt ´mindfulness´ al geruime tijd in het onderwijs toegepast. Een belangrijk doel van ´mindfulness´ is hoe je effectie(ver)f kunt omgaan met bijvoorbeeld stress,  angst etc. Zo kan toepassing van ´mindfulness´ er voor zorgen dat je met meer focus aan een opdracht of taak kan werken. Hierdoor kun je beter luisteren en zien wat nodig is in een bepaalde onderwijssituatie. Verder kun je beter met stress omgaan, je meer ontspannen wat een positief effect heeft op het werkresultaat.

´Mindfulness´ gaat dus over de kunst om aanwezig te zijn in het hier en nu en daardoor intenser te leven. Door vaker de aandacht te sturen, kun je beter afstand nemen van de spinsels in je hoofd. Je kunt je beter concentreren, gemakkelijker ontspannen. De geest wordt rustiger, waardoor je bewuster keuzes kunt maken.

De trainingen

Mindfulness-trainingen worden in twee varianten aangeboden, het Mindfulness Based Stress Reduction´ programma (MBSR) en Mindfulness based cognitive therapy (MBCT). De laatste wordt in het Nederlands ook wel aandachtgerichte cognitieve therapie genoemd. In MBCT wordt mindfulness als vaardigheid aangeleerd bij de behandeling van met name chronische en recidiverende depressies, maar ook bij fobieën en chronische pijn.

In deze bijeenkomst wordt verder ingegaan op het ´Mindfulness Based Stress Reduction´ programma (MBSR). MBSR is een wetenschappelijk onderzochte methode die al 35 jaar met succes wordt toege-past in diverse gezondheidscentra over de hele wereld. De training is een systematische aanpak om nieuwe soorten controle en wijsheid te ontwikkelen, gebaseerd op het innerlijke vermogen tot ontspanning, aandacht, bewustzijn en inzicht.

Principes bij het trainen

Bij ´mindfulness´ geldt een aantal basisprincipes:

• probeer niets te willen of te streven, ervaar wat je ervaart. Probeer bijvoorbeeld de spanning die je voelt niet weg te duwen
• accepteer zoals het is, zoals je je voelt of reageert
• oordeel niet, laat je oordelen over jezelf en anderen los
• begin steeds weer opnieuw als je wordt afgeleid

Oefenen maar…

Iedereen gaat rechtop zitten, sluit de ogen en laat zich leiden door de woorden van de trainsters… "richt je aandacht op je ademhaling, laat alle gedachten die naar boven komen er zijn, oordeel er niet over, keer weer terug naar je ademhaling als er een gedachte naar boven komt …" Zo gaat de oefening nog even door. Enkele reacties op de oefening vanuit de zaal; "ik ben rustiger geworden", "ik heb geen stress ervaren ondanks de vele gedachten".

Een andere oefening: bespreek met je buurman/vrouw een situatie die jou stress of angst oplevert. Beschrijf daarna wat jouw stressreactie hierbij is (bijvoorbeeld irritatie, boosheid, vermijden, piekeren) en wat de stressresponse kan zijn (bijvoorbeeld de emotie benoemen, even een stapje achteruit doen). 
Bij ´mindfulness´ is het belangrijk dat je zelf herkent dat er iets met je gebeurt. Door veel te oefenen ben je in staat eerder afstand te nemen van je primaire reactie(s). Hierdoor kun je bepaalde stressreacties beter ´handelen´ of zelfs voor zijn.

Toepasbaar in het onderwijs

Docenten kunnen mindfullness in de klas introduceren door bijvoorbeeld aan studenten iets te vertellen over 'mindfulness'. Een simpele oefening hierbij is om studenten eens een minuut de ogen te laten sluiten of te vragen of ze hun voeten voelen. Misschien raar, maar het kan veel opleveren. Een Pabo-docent geeft aan met zijn studenten al te werken met mindfulness-concepten. Volgens hem heeft het zeker effect.

Effecten kunnen zijn

• betere concentratie
• grotere opmerkzaamheid
• minder last van storingen in de klas, je bent als docent rustiger en milder in de omgang
• beter in staat om te gaan met (heftige) emoties van studenten en collega´s
• angstreductie zowel bij docenten als studenten

Mindfulness kan bijvoorbeeld via professionele ontwikkeling in het onderwijs geïntegreerd worden. VDO biedt een aantal (vervolg) trainingen ´mindfulness´ aan.

Gerelateerde links

Gerelateerde links:
http://jon-kabat-zinn.nl/
http://nl.wikipedia.org/wiki/Mindfulness
www.han.nl/vdo