Good practice: het digitaal portfolio als toets- en beoordelingsinstrument op de PABO

Welke plaats heeft het DPF binnen de opleiding?

Het digitaal portfolio (DPF) wordt ingezet in alle leerjaren (zowel voltijd als deeltijd) van de PABO. In het eerste jaar krijgen studenten een technische training, zodat ze leren omgaan met het DPF en de mogelijkheden ervan zien. De techniek mag geen belemmerde factor zijn wanneer studenten aan de slag gaan met het vullen van hun DPF.

Het DPF wordt ingezet als toetsvorm. Wat kun je met deze toetsvorm?

Het DPF wordt niet in alle onderwijseenheden gebruikt. Vooraf wordt gekeken naar het doel van de onderwijseenheid en wat het resultaat moet zijn. Niet alle onderwijseenheden lenen zich voor de toe-passing van het DPF. Continue wordt gekeken naar de match tussen doelstelling en resultaat, gekoppeld aan de gewenste toetsvorm.
Het DPF bevat een beoordeling- en een ontwikkelingsinstrument waarmee de groei van de student in kaart kan worden gebracht. De beoordeling vindt plaats in de onderwijseenheden en in de afstudeerfase. De student draagt bewijsmateriaal aan, die hij in zijn portfolio stopt. Bijvoorbeeld lesvoorbereiding, filmpjes van lessen etcetera. Ook de cijfers op de behaalde kennistoetsen (die digitaal met QMP worden afgenomen) worden door de student in zijn portfolio geplaatst.
Daarnaast heeft het DPF een ontwikkelfunctie, waarbij het accent ligt op de begeleidingskant. Denk hierbij aan het maken van een cultureel paspoort. De student geeft zijn visie op zijn eigen culturele geschiedenis. Een ander voorbeeld is het schrijven van een onderwijsleerverhaal. De docent geeft feedback op de producten zodat de student zijn leerproces kan bijstellen.
 

Welke voordelen biedt deze toetsvorm?

Deze toetsvorm dwingt de student om zorgvuldig te formuleren wat je aanlevert als bewijs. Voor de docent verloopt de begeleiding gemakkelijker. Alles vindt plaats in één (digitale) omgeving. Wijzigingen kunnen gemakkelijk doorgevoerd worden en ook nog eens tijd- en plaatsonafhankelijk. Je hebt geen USB stick meer nodig. Ook multimedia kan worden geïntegreerd in het DPF. Op deze wijze kunnen studenten makkelijk foto’s, audio en filmmateriaal aandragen als bewijs voor hun beoordeling.
Een ander mooi voordeel is dat studenten gemakkelijk hun producten continue kunnen terugzien en daarmee hun leerproces kunnen sturen. Verslagen die ze bijvoorbeeld in jaar 1 hebben gemaakt kunnen ze in jaar 3 herzien en daarop reflecteren en verbeteringen aanbrengen. Op deze wijze wordt het leerproces optimaal gefaciliteerd.
 

Welke tips heb je voor andere docenten die het DPF willen inzetten?

• sluit goed aan bij de doelstelling van de onderwijseenheid;
• zorg voor een goede en duidelijke instructie;
• kijk naar de randvoorwaarden (wie verleen je toegang);
• check van te voren waar je hulp/ondersteuning kan krijgen;
• train de assessoren van tevoren zodat zij op dezelfde wijze de beoordeling uitvoeren;
• begin met kleine stappen en groei mee met de student

Wat vinden de studenten van deze toetsvorm?

De ervaring met de toetsvorm is per student verschillend. Vaak wordt aan het eind van de onderwijseenheid hard gewerkt om alles af te krijgen. De ervaring van de student hangt vooral af van het gebruikersgemak (bijvoorbeeld het lettertype makkelijk kunnen aanpassen of snel wijzigingen kunnen doorvoeren).

Wat zeg je tegen andere docenten?

Het is een mooie en bruibare toetsvorm, maar blijf vooral kijken naar het doel van je toets!
De PABO ziet toetsing niet als sluitstuk van het onderwijs, maar gebruikt de toets om tussentijds het leerproces bij te sturen. Met het gebruik van DPF kun je tussentijds het leren aansturen en kun je het groeiproces laten zien van de student. Juist door de combinatie van de beoordelingsfunctie en de ontwikkelingsfunctie kunnen studenten tussentijds hun producten aanscherpen en verbeteren.
 

Hoe zijn je gedachten ten aanzien van het DPF over drie jaar?

Het zou mooi zijn als er over 3 jaar meer ruimte voor filmpjes in het DPF beschikbaar is. Nu moeten filmpjes eerst vaak bewerkt worden voordat ze in het DPF geplaatst kunnen worden.

Asha Dijkstra (HAN Service Centrum Onderwijs)