Groeiende aandacht voor integraal duurzaam onderwijs

Een flink aantal projecten - ook over duurzaam onderwijs - wordt op de Dag van de Duurzaamheid, 11 november a.s., in het HAN-congres DO DO DO DO in workshops gepresenteerd.

Vier onderwerpen staan die dag centraal: Duurzaam Onderwijs, Duurzaam Onderzoek, Duurzaam Ondernemen en de Duurzame Overheid. Iedereen die op zoek is naar nieuwe mogelijkheden voor samenwerking, behoefte heeft aan inspiratie, of iets wil delen is van harte welkom. Zie voor het programma van de dag (o.a. keynote door Arjen Wals van Wageningen Universiteit, opening SOPRA-onderzoeksinstallatie en vele workshops) op de nieuwe blogsite www.han.nl/duurzaamheid, die sinds eind september operationeel is. Aanmelden kan via www.handagvandeduurzaamheid.nl.

AISHE: Scoren op 20 onderdelen

Op dit moment is de HAN in het hoger beroepsonderwijs koploper met vijf gecertificeerde duurzame hbo-opleidingen : Academie Diedenoort Facility Management, Logistiek & Economie, Pabo Arnhem, Bouwkunde en Civiele Techniek.

Waarmee onderscheiden deze opleidingen zich van andere hbo-opleidingen? Wat maakt hun onderwijs duurzaam?  Wat betekent dat concreet? Om het duurzame gehalte van onderwijs te (laten) bepalen doorlopen opleidingen het auditproces AISHE. De vijf bovengenoemde HAN-opleidingen hebben dit proces afgerond met het twee sterren AISHE-kwaliteitskeurmerk. Met AISHE wordt onderzocht hoe duurzame ontwikkeling in een onderwijsinstelling vorm gekregen heeft. Als instrument is het geschikt om de stand van zaken te inventariseren en het levert duidelijke ideeën op voor verbeteringen. Meer informatie over de werkwijze van AISHE komt aan de orde tijdens het HAN-congres op de Dag van de Duurzaamheid, o.a. in de workshop Duurzame Logistiek in beweging.

De twintig onderdelen waarop via AISHE beoordeling plaatsvindt zijn verdeeld in verschillende categorieën: visie en beleid, expertise, onderwijsdoelen en methodologie, onderwijsinhoud en resultaat en waardering. (zie schema).

Integraal

HAN-opleidingen met de meeste ´duurzame ervaring´ zijn o.a. Bouwkunde en Civiele Techniek. Rene Tönissen van Built Environment: "Wij hebben sinds zomer 2010 het twee sterren keurmerk in ons bezit. Behalve duurzaam denken en handelen op het terrein van voorzieningen, r&o-cyclus en onderzoeksprojecten besteedt ons instituut expliciet aandacht aan duurzaamheid in het totale curriculum van Bouwkunde en Civiele Techniek (zowel in voltijd als deeltijd). Deze duurzame aspecten zijn benoemd in alle OWE-beschrijvingen en dus ook opgenomen in de opleidingsstatuten van de opleidingen. Het duurzaamheidsteam heeft in dit studiejaar de ontwikkeling van de duurzame kennislijn in overleg met de curriculumcommissie verder gebracht, door niet alleen in elke OWE duurzame aspecten te benoemen, maar deze ook in een integrale kennislijn onder te brengen, waardoor witte vlekken zichtbaar worden en verdere aanpassingen van de OWE´s, die daarvoor in aanmerking komen, op de agenda te zetten. Uiteraard is dit een proces dat enige jaren in beslag neemt, omdat inhoudelijke onderwijsvernieuwingen zorgvuldig en met instemming van de betrokken docenten dient te gebeuren.

Sinds de toekenning van het keurmerk zitten we niet stil. Er is bijvoorbeeld veel werk gemaakt van de ontwikkeling van een speciale minor op het gebied van windenergie, de minor  Wind Energy Project.

Op dit moment werken we aan het actieplan om het driesterrenkeurmerk in ons bezit te krijgen. Het actieplan behandelt punt voor punt welke activiteiten BE nog kan en wil ondernemen om op elk punt voldoende niveau te behalen voor een derde ster."

Pabo Arnhem

Pjotr Timmerman: "Het duurzame curriculum van Pabo Arnhem is opgebouwd vanuit een systemisch perspectief. Dat wil zeggen dat de relaties tussen kinderen, ouders, leraren, begeleiders en omgeving in samenhang worden bekeken. Je kan dan spreken van duurzame pedagogiek. In het eerste studiejaar komt de´ Japanse Levensles´ aan de orde, waarbij de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen centraal staat. In het tweede jaar krijgen studenten de mogelijkheid om een groen schoolplein te ontwerpen. Het gaat daarbij over vormen van duurzaam leren. Verder staan twee casussen (probleem gestuurd) in het teken van duurzaam onderwijs. In het derde leerjaar keren duurzame thema´s terug in de vakken Gedrag. Intercultureel Onderwijs, Duurzaamheid en Mondialisering. Studenten schrijven een stuk voor hun PWC (Persoonlijk WerkConcept) aangaande duurzaamheid en houden er een presentatie over. In het vierde leerjaar runnen studenten een week lang een denkbeeldige basisschool, waarin ook duurzaamheid een van de interventies is, die binnen komen. Tenslotte vindt er onderzoek plaats rondom systemisch werken en daaruit voortvloeiend duurzaam leren. De resultaten daarvan worden langzaamaan ingevlochten in onderdelen als SLB en Stagebegeleiding. Ik hoop dat de toekomst ons een derde duurzame ster zal brengen."

Checklists duurzaam onderwijs

Informatie over AISHE en het verduurzamen van opleidingen is te vinden op www.dho.nl; specifieke checklists te gebruiken door onderwijsmedewerkers kunnen worden gedownload via http://www.dho.nl/aishe/aishe-downloads/44-materiaal-voor-do-coordinatoren.html.