Online Education: take one, action!

Hiervoor is de Netwerkorganisatie HAN Online Education (NHOE) in het leven geroepen. De Etalagebijeenkomst is georganiseerd om alle geïnteresseerden binnen de HAN meer inzicht te geven in Online Education aan de hand van twee praktijkvoorbeelden. De projectleider Marcel Penners heeft de stand van zaken met betrekking tot het project toegelicht. Daarna werden de praktijkvoorbeelden gepresenteerd.

De NHOE

De NHOE heeft als doel het ontwikkelen en faciliteren van Online Education voor de werkende professional, met andere woorden: de Leven Lang Leren doelgroep. NHOE houdt zich bezig met drie kernactiviteiten:

• Kennisdisseminatie en kennisdeling (netwerkorganisatie)
• Ondersteuning facultaire experimenten en visieontwikkeling op Online Education
• Ontwikkeling van centrale diensten en processen voor de facilitering van kortlopende cursussen en programma´s voor anders studerenden.

Online Education

In studiejaar 2011-2012 zullen bij de HAN facultaire experimenten met Online Education worden uitgevoerd. Experimenten tot 1 januari 2012 maken onderdeel uit van het Leven Lang Leren project Aan de Maat.

Vanaf 2012 zullen korte cursussen en programma´s bij de HAN online aangeboden worden. Met Online Education zullen een deel of een complete opleiding online worden verzorgd. Tijdens de Etalagebijeenkomst zijn twee praktijkvoorbeelden gepresenteerd.

Voltijd Deeltijd

Het eerste praktijkvoorbeeld werd tijdens de Etalagebijeenkomst gepresenteerd door Maartje Loncke, docente bij de FEM. Zij heeft de voltijdminor Analyse, Diagnose en Ontwerp omgezet naar een deeltijdminor. Dit houdt in dat de minor per september 2011 in twee avonden aangeboden gaat worden. Er zijn onderdelen geschrapt onder andere doordat de deeltijdstudenten, in tegenstelling tot de voltijdstudenten, al praktijkervaring hebben opgedaan. Verder is de inhoud van de minor grotendeels hetzelfde alleen de vorm van het onderwijs is veranderd.

Blended Learning

Bij de deeltijdminor worden studenten op een andere manier bereikt. Dit gebeurt niet alleen via de contactmomenten, maar ook online. Een combinatie van de contactmomenten en online onderwijs wordt ´Blended Learning´ genoemd. De docente van de FEM heeft de weblectures van de minor van tevoren opgenomen en online gezet. Terwijl studenten het filmpje af laten spelen kan tegelijkertijd de PowerPoint presentatie bekeken worden. Aanstaand studiejaar zal de minor in deze vorm van start gaan. Er zal tussentijds geëvalueerd worden met studenten en docenten. De eindevaluatie vindt plaats in januari 2012.

Vanuit de aanwezigen kwam de vraag hoe de interactie tussen de docent en de studenten actief gehouden kan worden. Volgens Maartje Loncke kan dat bijvoorbeeld door het gebruiken van een korte toets als afsluiting om te kijken of de studenten voldoende kennis hebben opgedaan. Ook was de vraag vanuit het publiek hoe er feedback van studenten op de weblectures geplaatst kan worden. Het antwoord van Lonkce was duidelijk. Aan veel van zulke zaken moet bij de HAN nog worden gewerkt; het is handig te zoeken naar manieren zoals die in het digitaal portfolio van de HAN al worden gebruikt, evenals bij Talents van de FEM. Daar moet nog aan worden gewerkt.

Open Educational Resources (OER)

Het volgende praktijkvoorbeeld in het kader van Online Education werd gepresenteerd door Ellen Kuipers, ook docente aan de FEM. Het onderwerp was Open Educational Resources. Hierbij worden open leermaterialen gepubliceerd onder een open licentie, daarmee wordt het mogelijk dat deze leermaterialen worden hergebruikt, bewerkt en opnieuw gedeeld. Deze open licentie heet creative commons. Hierdoor wordt de lerende centraal gesteld en worden kennis en onderwijs toegankelijk voor iedereen.

Creative commons

Een creative commons is een licentie teken. Als een document dit teken bevat dan dient de gebruiker de auteur te vermelden. Het is een formele code waarmee wordt geopereerd. Vanuit de aanwezigen kwam de vraag: "Het is toch juist de bedoeling bij OER om geen gebruik te maken van een copyright om een document te beschermen?" Het antwoord van Kuipers op deze vraag is dat "een creative common als legaal wordt erkend." In feite is het dus geen copyright, maar een verklaring dat derden het document mogen gebruiken onder vermelding van de bron. Op deze wijze wordt door middel van OER getracht de macht van uitgevers te beperken.  

Kansen voor de HAN

Er zijn door het gebruik van OER kansen voor de HAN. De kwaliteit van onderwijs kan verhoogd worden. Dit komt doordat de bronnen voor iedereen toegankelijk zijn. Daarnaast wordt door OER ´Leven Lang Leren´ voor werkende professionals gefaciliteerd. Bovendien bestaat er de kans dat er door OER nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan. Het laat zien dat HAN zich bezighoudt met de meest recente ontwikkelingen op het gebied van onderwijs. Daarbij plaatst Kuipers een kanttekening. Een punt waar het College van Bestuur over na moet denken is of alles wat wordt bedacht en ontworpen eigendom van de HAN is, of juist niet?

Kwaliteit OER

Nog een vraag die door de aanwezigen werd gesteld is: "Hoe wordt bepaald dat een document dat open toegankelijk is voor iedereen van goede kwaliteit is? Net zoals bij Wikipedia, iedereen kan daar informatie opzetten, maar dat wil niet zeggen dat dit kwalitatief juiste informatie is." Volgens Kuipers kan daar bijvoorbeeld een databank voor worden ontworpen. Andere mogelijkheden zijn het opzetten van een keurmerk of een redactieraad.

En verder

OER staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Om OER verder te ontwikkelen kan gekeken worden naar universiteiten in de Verenigde Staten en in het Verenigd Koninkrijk. In Nederland heeft de universiteit van Leiden al wat stappen in die richting gezet. Het team ICT in Onderwijs van SCO bekijkt samen met Ellen Kuipers of een excursie naar Leiden over dit thema tot de mogelijkheden behoort.

Jantine van der Maarel